8 Οκτ 2012

Το αλφάβητο: Αλφάβητο, αλφαβητική γραφή και είδη γραφής




ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΙΣΤΟΛΟΓΙΟΥ
Κάνετε αριστερό κλικ εδώ





Σχετικές αναρτήσεις
Το αλφάβητο: Oι πολιτισμικές επιπτώσεις της ανακάλυψης του αλφαβήτου

Η σχετική βιβλιογραφία και πληροφορίες για τους αναφερόμενους παρατίθενται στην ανάρτηση Αλφάβητο και αλφαβητική γραφή  που περιλαμβάνει και το περιεχόμενο των  υπολοίπων πέντε αναρτήσεων όπως είχε διαμορφωθεί το 2013 (χωρίς να ενημερώνεται αυτή η ανάρτηση με νεώτερες προσθήκες και διορθώσεις)




Άλλες αναρτήσεις με θέμα ιστορικό και γλωσσολογικό 

1. Ο Νικόλαος Ανδριώτης για τους αρχαίους Μακεδόνες και την αρχαία μακεδονική γλώσσα
2. Η γλώσσα της πλειονότητας στο κράτος των Σκοπίων







Το αλφάβητο: Αλφάβητο, αλφαβητική γραφή και είδη γραφής



Περιεχόμενα


1. Τι σημαίνει αλφάβητο (πρώτη προσέγγιση)
2. Προβαθμίδες γραφής και είδη συστημάτων γραφής
3. Το αλφάβητο
4. Η αλφαβητική γραφή και η σημασία της




1. Τι σημαίνει αλφάβητο (πρώτη προσέγγιση)

Τα γλωσσικά λεξικά ερμηνεύουν τη λέξη αλφάβητο ως το σύνολο των γραμμάτων που χρησιμοποιούνται για τη γραφή μιας γλώσσας. Αυτή είναι η πρώτη ή η μόνη ερμηνεία που δίνουν. Η λέξη αλφάβητο χρησιμοποιείται στον καθημερινό λόγο συνήθως με αυτή την έννοια. Με αυτήν την έννοια της λέξης όμως δεν μπορούμε να διακρίνουμε ποιες γραφές είναι αλφαβητικές και ποιες όχι. Όλες οι γραφές γράφονται με γράμματα. Κάθε γραφή περιλαμβάνει ένα μικρό ή μεγάλο σύνολο γραμμάτων και επομένως αν αυτή που αναφέραμε πιο πάνω ήταν η έννοια της λέξης αλφάβητο, τότε κάθε γραφή θα ήταν αλφαβητική. Γι αυτό στη γλωσσολογία ο όρος αλφάβητο εξειδικεύεται και η λέξη αποκτά ειδική έννοια κατάλληλη για τη διευκρίνιση του αν είναι μια γραφή αλφαβητική ή όχι. Εδώ, πριν δώσουμε έναν τέτοιο κατάλληλο ακριβή ορισμό, θα συζητήσουμε  λίγο το θέμα.

Oι συλλαβές είναι οι ελάχιστοι γλωσσικοί ήχοι που προφέρονται αυτόνομα δηλαδή ανεξάρτητα ο ένας από τον άλλο. Η μεγάλη ανακάλυψη η συνδεδεμένη απόλυτα με τη δημιουργία της αλφαβητικής γραφής είναι ότι οι ήχοι των συλλαβών είναι σύνθετοι και μπορεί να αναλυθούν σε ήχους πιο απλούς.
Με αυτή την ανάλυση κατανοήθηκε ότι

όλοι οι συλλαβικοί ήχοι σχηματίζονται με συνδυασμό λίγων απλών, στοιχειωδών γλωσσικών ήχων . Οι απλοί αυτοί ήχοι δεν προφέρονται ανεξάρτητα ο ένας από τον άλλο αλλά συνεκφέρονται δύο ή περισσότεροι μαζί σχηματίζοντας τις συλλαβές και γι αυτό δεν γίνονται αντιληπτοί με την ακοή ως   ιδιαίτεροι   ήχοι.


Αυτοί οι λίγοι απλοί  ήχοι που δεν αναλύονται σε πιο απλούς, συνδυάζονται με άπειρους τρόπους και έτσι σχηματίζονται οι  ήχοι όλων των συλλαβών, όλων των λέξεων όλων των φράσεων που μπορεί να σχηματισθούν και να ειπωθούν είτε για να μεταβιβαστούν πληροφορίες , εντολές , παρακλήσεις, είτε για να παρουσιαστούν σκέψεις, ιδέες , αντιλήψεις , επιθυμίες , επιδιώξεις.  Απειρία φράσεων που σχηματίζονται με  τους κατάλληλους συνδυασμούς λίγων απλών ήχων. Ο κάθε άνθρωπος συνδυάζοντας λίγους απλούς ήχους μπορεί να μεταδώσει κάθε σκέψη του σε οποιοδήποτε άλλον άνθρωπο.

Σε αυτούς τους απλούς, αδιαίρετους ήχους που δεν είναι αντιληπτοί με την ακοή ως ιδιαίτεροι ήχοι, σε αυτούς απέδωσαν σύμβολα οι άνθρωποι, και με κατάλληλο συνδυασμό αυτών των συμβόλων απέδωσαν γραπτά με απλό τρόπο και με ακρίβεια τους ήχους όλων των συλλαβών και επομένως τους ήχους όλων των λέξεων σε οποιαδήποτε γραμματική μορφή μπορεί να εμφανισθούν, δηλαδή τους ήχους εκατοντάδων χιλιάδων λέξεων. Και πέρα από αυτό   τους ήχους απείρων για τις δυνατότητες του ανθρώπου φράσεων κάθε μορφής. Και επειδή οι απλοί ήχοι μιας γλώσσας είναι λίγοι χρησιμοποιείται μικρός αριθμός συμβόλων. Κάθε σκέψη μπορεί να παρουσιαστεί γραπτά και με ακρίβεια με τους κατάλληλους συνδυασμούς  20 με 30 μικρών μαύρων χαρακτήρων σε χαρτί. Και μπορεί να διαβαστεί εύκολα και χωρίς να δημιουργείται αμφιβολία στον αναγνώστη.  Αυτό είναι η αλφαβητική γραφή.
Θα το πούμε λίγο αναλυτικότερα και λίγο αυστηρότερα. Θα προηγηθεί μια μικρή αναφορά στα είδη συστημάτων γραφής.



2. Προβαθμίδες και είδη συστημάτων γραφής

Η αρχική σημασία της λέξης γράφω ήταν «ξύνω ελαφρά, χαράζω, σχεδιάζω». Παρόμοια έννοια είχαν οι αντίστοιχες λέξεις στα αγγλικά, στις σκανδιναβικές γλώσσες, στα γερμανικά. Στα Λατινικά η αντίστοιχη λέξη σήμαινε αρχικά ζωγραφίζω. Η ιστορία των λέξεων υποδηλώνει τους αρχικούς τρόπους γραφής και φανερώνει στενή σχέση της εικόνας με τη γραφή.

Για επικοινωνία χωρίς ταυτόχρονη παρουσία στον ίδιο τόπο των ανθρώπων που επικοινωνούσαν, χρησιμοποιήθηκαν αρχικά ζωγραφιές και ειδικά σύμβολα και σημεία που ανθρώπινο χέρι σχεδίαζε, ζωγράφιζε, χάραζε ή έξυνε πάνω σε ξύλο, σε δέρμα ή άλλα υλικά. Τα σύμβολα και τα σημεία έπρεπε να είναι κατανοητά όχι μόνο από εκείνον που τα έγραφε αλλά και από εκείνους που θα έπαιρναν το μήνυμα, γεγονός που προϋποθέτει ένα είδος «κοινής παιδείας» των ατόμων που επικοινωνούσαν με τα ίδια γραπτά σύμβολα. Στην αρχή αυτά τα σημεία καθόλου ή μικρή σχέση είχαν με τη χρησιμοποιούμενη γλώσσα. Στην αρχή επίσης μόνο λίγων ειδών μηνύματα ήταν δυνατόν να μεταδοθούν.
Όπου η γραφή έχει διατηρήσει αυτά τα χαρακτηριστικά μιλάμε για προβαθμίδες γραφής. Μιλάμε για συστήματα γραφής όταν η γραφή που χρησιμοποιείται καλύπτει ή φιλοδοξεί να καλύπτει όλες τις ανάγκες που καλύπτει η προφορική επικοινωνία, δηλαδή όλες τις ανάγκες που εξυπηρετεί η χρήση μιας γλώσσας.

Τα συστήματα γραφής χαρακτηρίζονται από ένα σύνολο γραπτών συμβόλων που τα λέμε γράμματα ή χαρακτήρες και μια ορθογραφία που καθορίζει το πώς τα γράμματα αυτά χρησιμοποιούνται καθώς και τη σχέση τους με τη γλώσσα επικοινωνίας.

Η ορθογραφία, το πώς δηλαδή τα γράμματα χρησιμοποιούνται και το ποια είναι η σχέση τους με τη γλώσσα και όχι το ποια είναι τα γράμματα, είναι αυτό που καθορίζει τη λειτουργία ενός συστήματος γραφής.Τα ίδια γράμματα μπορεί να έχουν χρησιμοποιηθεί σε εντελώς διαφορετικά μεταξύ τους συστήματα γραφής, ακόμη και σε προβαθμίδες γραφής.

Γενικά μιλώντας μπορούμε να πούμε ότι

Aν κάθε γράμμα, κάθε χαρακτήρας παριστάνει μια λέξη , το σύστημα γραφής ονομάζεται λογογραφικό ή σημασιογραφικό ή λεξιγραφικό.

Αν παριστάνει τον ήχο μιας συλλαβής, το σύστημα γραφής ονομάζεται συλλαβογραφικό ή συλλαβικό.

Αν παριστάνει μόνο το σύμφωνο μιας συλλαβής τότε το σύστημα γραφής ονομάζεται συμφωνογραφικό ή αφωνηεντικό συλλαβάριο (unvocalized syllabary)


Στα λεξιγραφικά συστήματα γραφής χρειαζόμαστε τόσα διαφορετικά μεταξύ τους γράμματα όσα και οι λέξεις. Τεράστιος αριθμός. Ο άνθρωπος όμως είναι πλασμένος για να μιλά και να ακούει. Είναι προετοιμασμένος για να αντιλαμβάνεται τη σύνταξη, τη δομή της γλώσσας και για να αποθηκεύει στη μνήμη του και να ανακαλεί αμέσως όποτε χρειαστεί εκατοντάδες χιλιάδες ήχους λέξεων. Το σύστημα αυτό έχει πλασθεί «κατ’ οικονομίαν». Δεν χωρά πολλά περισσότερα. Δεν μπορεί ο άνθρωπος να αποθηκεύει στη μνήμη του και να ανακαλεί όποτε χρειαστεί τα σχήματα μεγάλου αριθμού γραμμάτων, να τα αναγνωρίζει αμέσως και να μη συγχέει το ένα με το άλλο. Το να γράφει και να διαβάζει ο άνθρωπος δεν ήταν στη φύση του. Είναι επινόηση των τελευταίων χιλιετιών, είναι τεχνολογία. Και η τεχνολογία των λεξιγραφικών συστημάτων δεν ήταν η κατάλληλη. Στα λεξιγραφικά συστήματα, η γραφή και η ανάγνωση είναι εξαιρετικά δύσκολες και η γενίκευση της χρήσης τους σε όλες τις ανθρώπινες δραστηριότητες είναι σχεδόν αδύνατη

Σε ό,τι αφορά τα συλλαβογραφικά συστήματα, ας θυμηθούμε ότι οι συλλαβές είναι οι ελάχιστοι γλωσσικοί ήχοι που προφέρονται αυτόνομα δηλαδή ανεξάρτητα ο ένας από τον άλλο, και οι άνθρωποι από τη στιγμή που τους ανακάλυψαν τους θεωρούσαν επί αιώνες ως απλούς ήχους, δηλαδή ως ήχους που δεν αναλύονται σε πιο απλούς. Σήμερα ξέρουμε ότι αυτό δεν είναι αλήθεια. Είναι όμως αλήθεια ότι οι ήχοι των λέξεων αναλύονται σε συλλαβικούς ήχους.
Ο ήχος της λέξης μητέρα για παράδειγμα αναλύεται στους ήχους [μη], [τε], [ρα]. Κάθε ένας από αυτούς τους ήχους μπορεί μεν να προφερθεί μόνος του, μόνος του όμως δεν σημαίνει τίποτε. Όταν προφέρουμε διαδοχικά αυτούς τους ήχους ακούμε τον ήχο της λέξης μητέρα που σημαίνει κάτι  συγκεκριμένο.
Οι άνθρωποι στις συλλαβικές γραφές, τις συλλαβές, αυτούς τους χωρίς έννοια αλλά αυτόνομους γλωσσικούς ήχους παρέστησαν με γράμματα. Για κάθε συλλαβή έγραφαν ένα γράμμα και κατά την ανάγνωση για κάθε γράμμα διάβαζαν μια συλλαβή. Έτσι οι λέξεις αναλύονταν σε συλλαβές.

Οι συλλαβικές γραφές είναι καθαρά φωνητικές γραφές αφού τα γράμματα τους παριστάνουν ήχους που δεν σημαίνουν τίποτε. Η δημιουργία τους ήταν ένα σημαντικό βήμα στην ιστορία της γραφής και έκανε τη γραφή και την ανάγνωση λειτουργίες πολύ πιο απλές από ότι ήταν, όχι όμως αρκετά απλές.
Για μια πλήρη συλλαβική γραφή απαιτούνται γράμματα ίσα σε αριθμό με τον αριθμό των διαφορετικών συλλαβών που σχηματίζουν τους ήχους όλων των λέξεων μιας γλώσσας, δηλαδή μερικές εκατοντάδες γράμματα. Πολύ λιγότερα από τα γράμματα που χρειάζονται στα λεξιγραφικά συστήματα γραφής, απαγορευτικά πολλά όμως για να είναι η γραφή και η ανάγνωση τόσο απλή όσο χρειάζεται.

Για το λόγο αυτό επιδιώχθηκε εξ αρχής σε όλα τα συλλαβικά συστήματα γραφής να μειωθεί ο αριθμός των απαιτουμένων γραμμάτων (Αρχή της Οικονομίας).

Για να επιτευχθεί αυτό συμβόλιζαν με το ίδιο γράμμα πολλές διαφορετικές μεταξύ τους συλλαβές που ήταν κατά κάποιο τρόπο παρόμοιες. Για παράδειγμα σε κάποιο σύστημα οι συλλαβές ακ, αγ, αχ θα μπορούσε να συμβολίζονται με το ίδιο γράμμα.

Στα συμφωνογραφικά συστήματα γραφής μπορούμε να πούμε ότι από κάθε συλλαβή θα γράφαμε μόνο το σύμφωνο. Αν θέλαμε να γράψουμε τη συλλαβή κα αφ’ ενός συμφωνογραφικά αφ’ ετέρου με τα δικά μας γράμματα, θα γράφαμε μόνο το γράμμα κ. Με τον ίδιο ακριβώς τρόπο θα γράφαμε οποιαδήποτε από τις συλλαβές κα, κε , κι, κο, κου, γεγονός που δημιουργεί προβλήματα αναγνώρισης της συλλαβής κατά την ανάγνωση.
Στα συμφωνογραφικά συστήματα περιορίζεται πολύ ο αριθμός των απαιτουμένων γραμμάτων, απλοποιείται η γραφή αλλά όπως έχουμε επισημάνει γίνεται πολύ δύσκολη η ανάγνωση.
Για παράδειγμα, αν προσπαθήσετε να διαβάσετε μια φράση γραμμένη συμφωνογραφικά (γράφονται μόνο τα σύμφωνα), ασφαλώς θα δυσκολευθείτε αρκετά. Η φράση που παραθέτω είναι φράση από καθημερινή εφημερίδα και έχει ως εξής.

Τ ΔΜΧ ΤΝ ΠΛΤΝ ΛΚΦΡΝ ΡΣΚΦΝ Μ Τ ΔΚΣ ΤΣ ΛΜΠΚΣ ΠΛΡΝΝ ΠΒΤΣ. Αναφέρω και τη φράση ΠΚΤΣ ΤΣ ΚΡΤΣ ΛΓΧ ΚΦΣΡΝ Σ Λ Τ ΧΡ Γ Λ Τ ΧΜΤ

Μπορούμε να περιγράψουμε τα συμφωνογραφικά συστήματα και με άλλο τρόπο. Χρησιμοποιώντας σημερινούς όρους,μπορούμε να πούμε ότι και στα συμφωνογραφικά συστήματα τα γράμματα παριστάνουν συλλαβές αλλά για να περιορισθεί ο αριθμός των απαιτουμένων γραμμάτων παριστάνονται με γράμματα μόνο οι συλλαβές που σχηματίζονται από ένα σύμφωνο ή από ένα σύμφωνο και ένα φωνήεν και ακόμη ότι οι συλλαβές αυτού του τύπου που διαφέρουν μόνο κατά το φωνήεν γράφονται με το ίδιο γράμμα. Έτσι οι συλλαβές κ, κα, κε , κι, κο, κου γράφονται με το ίδιο γράμμα αφού διαφέρουν μόνο κατά το φωνήεν.

Τα παραπάνω κάνουν φανερό ότι συλλαβικά συστήματα μπορεί να περιγραφούν ως συμφωνικά και ότι τα συμφωνικά συστήματα γραφής μπορεί να περιγραφούν ως συλλαβικά. Άλλωστε έχουν την ίδια δομή και λειτουργία. Για κάθε συλλαβή γράφουμε και στα μεν και στα δε ένα γράμμα και ακόμη και στα μεν και στα δε διαβάζουμε κατά την ανάγνωση με κάθε γράμμα μια συλλαβή αν και στα συμφωνογραφικά και τα ισοδύναμά τους, προσπαθούμε να μαντέψουμε το ποια συλλαβή θα αντιστοιχήσουμε σε κάθε γράμμα.

Τώρα αν εκείνοι που γράφουν, ξέρουν τους συλλαβικούς ήχους ως απλούς ήχους και δεν ξέρουν από ποιους πραγματικά απλούς ήχους αποτελούνται οι συλλαβές, τότε προφανώς με τα γράμματα συλλαβές γράφουν και επομένως το σύστημα γραφής τους συλλαβογραφικό είναι. Για να γράφουν πραγματικά τα σύμφωνα θα έπρεπε ήδη να γνωρίζουν τα σύμφωνα ως μέρος του ήχου των συλλαβών.

Αν όμως ανακάλυπταν κάποια στιγμή στο μακρινό παρελθόν τα σύμφωνα ως μέρος του ήχου των συλλαβών τότε θα ανακάλυπταν και τα φωνήεντα ως μέρος του ήχου των συλλαβών και φυσικά θα χρησιμοποιούσαν λίγα ακόμη γράμματα ως σύμβολα των φωνηέντων και θα έγραφαν αλφαβητικά.

Αυτό αποδεικνύει ότι στην προαλφαβητική εποχή δεν υπήρξαν συμφωνογραφικά συστήματα γραφής και μας φέρνει στην αλφαβητική γραφή.



Η αλφαβητική γραφή

Αλφαβητική είναι η γραφή στην οποία οι συλλαβές γράφονται με γράμματα που συμβολίζουν τους απλούς στοιχειώδεις ήχους από τους οποίους οι συλλαβές αποτελούνται. Έτσι, στην αλφαβητική γραφή οι λέξεις αναλύονται σε συλλαβές και οι συλλαβές αναλύονται σε απλούς ήχους.

Για παράδειγμα έστω η λέξη μητέρα. Αποτελείται από τις συλλαβές μη, τε, ρα. Ο ήχος της συλλαβής μη δημιουργείται με τη συνεκφορά των ήχων [μ] και [η]. Πρώτα εκφέρεται ο [μ] και ακολουθεί χωρίς καθόλου διακοπή ο ήχος [η]. Οι ήχοι αυτοί είναι απλοί ήχοι. Αποτελούν τα άτομα των γλωσσικών ήχων. Δεν αναλύονται σε άλλους πιο απλούς και δεν εκφέρονται ο ένας ανεξάρτητα από τον άλλο. Συνεκφέρονται.
Ονομάζονται φθόγγοι (phonemes). Οι φθόγγοι ανάλογα με τον τρόπο εκφοράς τους διακρίνονται σε (φθόγγους) φωνήεντα και σε (φθόγγους) σύμφωνα.
Όταν εκφέρονται τα φωνήεντα ο αέρας εκπνέεται από το στόμα ελεύθερα, χωρίς να παρεμβάλλονται εμπόδια. Όταν εκφέρονται τα σύμφωνα η τοποθέτηση της γλώσσας ή των χειλιών δημιουργεί ένα εμπόδιο στην εκπνοή του αέρα.
Κάθε ομιλουμένη γλώσσα περιλαμβάνει είκοσι έως σαράντα φθόγγους.

Στην αλφαβητική γραφή τα σύμβολα γραφής, τα γράμματα δηλαδή, παριστάνουν αυτούς τους απλούς ήχους, τους φθόγγους. Όλους τους φθόγγους, και τα σύμφωνα και τα φωνήεντα. Στην αλφαβητική γραφή για κάθε φθόγγο υπάρχει γράμμα που τον παριστά και κάθε γράμμα παριστάνει ένα φθόγγο.

Για να γράψουμε μια συλλαβή, γράφουμε τα γράμματα που δείχνουν τους φθόγγους από τους οποίους η συλλαβή σχηματίζεται, και τα γράφουμε με τη σειρά με την οποία οι φθόγγοι που παριστάνουν εκφέρονται. Ακόμη, όταν διαβάζουμε ένα κείμενο γραμμένο αλφαβητικά δεν διαβάζουμε τα γράμματα ένα, ένα. Τα διαβάζουμε κατά ομάδες διαδοχικών γραμμάτων που κάθε μία τους καταγράφει έναν ακέραιο συλλαβικό ήχο που είναι μάλιστα μονοσήμαντα καθορισμένος. Έτσι στην αλφαβητική γραφή η αναγνώριση κάθε λέξης κατά την ανάγνωση, είναι άμεση αναμφίβολη και ακριβής1.

Είναι φανερό ότι η αλφαβητική γραφή είναι εντελώς διαφορετική από όλα τα προηγούμενα συστήματα γραφής.

Σημειώσεις

1. H λέξη συλλαβή από το συλλαμβάνω = συν (μαζί) + λαμβάνω, σημαίνει ομάδα ήχων που δεν εκφέρονται ανεξάρτητα ο καθένας από τους άλλους αλλά συνεκφέρονται και συναποτελούν έτσι έναν αυτοτελή ήχο. Σε γλώσσες που εξυπηρετούντο με συλλαβικά ή λεξιγραφικά συστήματα γραφής οι συλλαβές είτε εθεωρούντο απλοί ήχοι είτε δεν είχαν καταγραφεί ως ιδαίτεροι ήχοι, και γι αυτό σε καμμιά από αυτές τις γλώσσες δεν είχε δημιουργηθεί ούτε όρος ανάλογος με τον όρο συλλαβή ούτε όροι ανάλογοι με τους όρους σύμφωνα, φωνήεντα, φθόγγοι. Ακόμη πρέπει να παρατηρηθεί ότι θα ήταν αδύνατο ένας λαός να έχει αναλύσει τους ήχους των συλλαβών στους στοιχειώδεις, στους απλούς φωνηεντικούς και συμφωνικούς ήχους δηλαδή στους φθόγγους από τους οποίους οι συλλαβές αποτελούνται, και να μην έχει δημιουργήσει λέξεις που να σημαίνουν τα σύμφωνα, τα φωνήεντα, τους φθόγγους, τις συλλαβές.


3. Το αλφάβητο

Το αλφάβητο νοείται ως αλφάβητο των γλωσσικών ήχων. Είναι ένας πίνακας όλων των απλών, των στοιχειωδών γλωσσικών ήχων, δηλαδή όλων των φθόγγων. Το αλφάβητο επομένως περιλαμβάνει και τους φθόγγους-φωνήεντα και τους φθόγγους-σύμφωνα.
Οι φθόγγοι στον πίνακα παριστάνονται με γράμματα. Τα γράμματα τα λέμε και ψηφία ή χαρακτήρες. Με τους ίδιους όρους, γράμματα – ψηφία – χαρακτήρες, ονομάζονται σήμερα τα σύμβολα γραφής σε όλα τα είδη συστημάτων γραφής 1.
Σε μια γλώσσα με 20 σύμφωνα και 7 φωνήεντα απαιτούνται 27 γράμματα για τη δημιουργία αλφαβητικής γραφής. Για τη δημιουργία πλήρους συλλαβικής γραφής θα απαιτούντο 20Χ7=140 γράμματα για τις συλλαβές του τύπου (σύμφωνο-φωνήεν) και πολύ περισσότερα γράμματα για να γράψουμε και τις συλλαβές άλλου τύπου. Σε ένα λογοσυλλαβικό σύστημα θα χρειάζονταν γράμματα για όλες τις συλλαβές και επιπλέον γράμματα για όλες τις λέξεις που θα γράφονταν με ιδιαίτερο γράμμα.

Η ανακάλυψη του αλφαβήτου είναι η ανακάλυψη των φθόγγων, δηλαδή η ανακάλυψη του ότι οι ήχοι των συλλαβών είναι σύνθετοι και η ανάλυσή τους στους απλούς, στους στοιχειώδεις ήχους από τους οποίους αποτελούνται. 
Το αλφάβητο περιλαμβάνει εξαιρετικά λίγα γράμματα που παριστάνουν αυτούς τους απλούς ήχους τους φθόγγους. Με αυτά τα γράμματα αποδίδονται με εξαιρετικά απλό και άμεσο τρόπο και με απόλυτη ακρίβεια όλοι οι συλλαβικοί και επομένως όλοι οι γλωσσικοί ήχοι.
Το αλφάβητο ανακαλύφθηκε μια φορά πιθανώς λίγο πριν το 800 π.Χ., ανακαλύφθηκε από τους Έλληνες και η ανακάλυψή του αποτέλεσε γεγονός μείζονος σημασίας στην ιστορία του πολιτισμού.

Στην εγκυκλοπαίδεια Britannica, στο άρθρο Writing αναφέρεται ότι:

"Το τελικό στάδιο της εξέλιξης των συστημάτων γραφής είναι η ανακάλυψη της αλφαβητικής αρχής, η ανάλυση δηλαδή του ήχου των συλλαβών στους συστατικούς τους συμφωνικούς και φωνηεντικούς ήχους". ...
"Η ανακάλυψη του αλφαβήτου αποτελεί μείζον επίτευγμα του δυτικού πολιτισμού. Είναι επίσης μοναδικό. Το αλφάβητο ανακαλύφθηκε μια φορά και στη συνέχεια υιοθετήθηκε από πολλούς λαούς με τις πιο αποκλίνουσες  κουλτούρες και γλώσσες". ...
«Ιστορικές εκτιμήσεις της εξέλιξης των συστημάτων γραφής έχουν έως πρόσφατα εστιασθεί σε ένα μόνο ζήτημα, αυξανόμενη αποδοτικότητα, με την ελληνική ανακάλυψη του αλφαβήτου να εκτιμάται ως η κατάληξη μιας μακράς ιστορικής εξέλιξης».

Εξ άλλου
ο Barry Powell έχει γράψει ότι "από ιστορική άποψη αλφάβητο και ελληνικό αλφάβητο είναι ένα και το αυτό",
  ο καθηγητής Μ. Ανδρόνικος έχει χαρακτηρίσει το αλφάβητο ως «την πιο σημαντική και ιστορικά αναλλοίωτη προσφορά των Ελλήνων στον Ευρωπαϊκό πολιτισμό» και
ο Roger Woodard έχει δείξει στο βιβλίο του Greek Writing from Knossos to Homer 1997, ότι ο άνθρωπος που ανακάλυψε το αλφάβητο των γλωσσικών ήχων και επινόησε την αλφαβητική γραφή, ήταν γνώστης και χειριστής της ελληνικής κυπριακής συλλαβικής γραφής (κυπριακό συλλαβάριο).


Η πορεία προς το αλφάβητο


Η ανάκαλυψη του αλφαβήτου είναι αποτέλεσμα της εξέλιξης των ελληνικών συστημάτων γραφής αλλά πρέπει να παρατηρηθεί ότι οι πρώτες ελληνικές γραφές προήλθαν από τις μινωικές.

Το πρώτο σύστημα γραφής που ανέπτυξαν οι Έλληνες για τη γραφή της ελληνικής γλώσσας είναι η γραφή γραμμική Β.
Η ελληνική κυπριακή συλλαβική γραφή είναι το δεύτερο. Αναπτύχθηκε και χρησιμοποιήθηκε από τους Έλληνες της Κύπρου2. Και οι δύο προέρχονται άμεσα η πρώτη και έμμεσα η δεύτερη από τη μινωική γραμμική Α.
Οι Έλληνες στη γραμμική Β όπως και οι Μινωίτες στη γραμμική Α και ίσως και στα κρητικά ιερογλυφικά, είχαν χρησιμοποιήσει εξ αρχής γράμματα για να παραστήσουν φωνήεντα ως συλλαβικούς φωνηεντικούς ήχους. Αυτό συνεχίστηκε και στην ελληνική κυπριακή συλλαβική γραφή και δημιουργούσε κατά τον Roger Woodard μια πρώτη γέφυρα με το αλφάβητο.

Οι Έλληνες έδιναν πάντοτε βαρύτητα στην κατά το δυνατόν ακριβέστερη γραπτή απόδοση των γλωσσικών ήχων και στο θέμα αυτό και όχι μόνο, οι γραφές τους εξελλίσονταν.
Στη γραμμική Β χρησιμοποιούσαν ειδική ορθογραφία για να να γράφουν και να διαβάζουν με ακρίβεια συμπλέγματα συμφώνων μέσα στη λέξη, και αυτό ενίσχυε τις γέφυρες που θα ήταν δυνατόν να οδηγήσουν στο αλφάβητο. Δεν το κατάφερναν αυτό όταν τα συμπλέγματα συμφώνων εμφανίζονταν στην αρχή της λέξης3. Δεν είχαν καταφέρει επίσης να αποδώσουν με ακρίβεια τα τελικά σύμφωνα.

Στην ελληνική κυπριακή συλλαβική γραφή είχαν καταφέρει να γράφουν και να διαβάζουν με ακρίβεια αφ' ενός τελικά σύμφωνα, αφ’ ετέρου συλλαβές που περιελάμβαναν περισσότερα του ενός σύμφωνα σε οποιαδήποτε σειρά στη συλλαβή, είτε η συλλαβή βρισκόταν στην αρχή της λέξης είτε βρισκόταν σε οποιαδήποτε άλλη θέση της λέξης. Αυτό, γράφει ο Roger Woodard, δημιουργούσε μια ακόμη γέφυρα προς το αλφάβητο.
Και είναι φανερό ότι το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με τη χρήση γραμμάτων για τα φωνήεντα, έστω και μόνον όταν τα φωνήεντα αποτελούσαν μόνα τους ακέραιο συλλαβικό ήχο, εξασφάλιζε στους χρήστες της ελληνικής κυπριακής συλλαβικής γραφής, ατελή έστω γνώση και των φωνηέντων και των συμφώνων ως ιδιαιτέρων ήχων και διευκόλυνε σημαντικά την ανακάλυψη του ότι οι συλλαβικοί ήχοι είναι σύνθετοι ήχοι και την ανάλυσή τους στους απλούς ήχους από τους οποίους αποτελούνται.

Αυτό καθιστά την ελληνική κυπριακή συλλαβική γραφή τον άμεσο πρόδρομο του αλφαβήτου. Η ενδεχόμενη γνώση από μέρους του επινοητή και της φοινικικής γραφής έπαιξε συμπληρωματικό ρόλο.


Το αποτέλεσμα της ανάλυσης των συλλαβικών ήχων σε απλούς ήχους ήταν η ανακάλυψη του αλφαβήτου των γλωσσικών ήχων και η επινόηση της αλφαβητικής γραφής. Το αλφάβητο περιλαμβάνει εξαιρετικά λίγα γράμματα με τα οποία αποδίδονται με εξαιρετικά απλό τρόπο και με απόλυτη ακρίβεια όλοι οι γλωσσικοί ήχοι.
Το αλφάβητο αποτέλεσε το τρίτο κατά χρονολογική σειρά σύστημα γραφής που ανέπτυξαν οι Έλληνες για τη γραφή της ελληνικής γλώσσας και δημιούργησε ένα νέο είδος συστημάτων γραφής


Η ανακάλυψή του είναι ένα σημείο ασυνέχειας, δηλαδή ένα αιφνίδιο και μεγάλο στιγμιαίο άλμα στην εξέλιξη της γραφής. Με το άλμα αυτό που πραγματοποιήθηκε πριν σχεδόν τρείς χιλιάδες χρόνια, τερματίστηκε ουσιαστικά η εξέλιξη των συστημάτων γραφής.


Σημειώσεις

1. Οι αρχαίοι Έλληνες τα γράμματα τα έλεγαν και στοιχεία. Η λέξη ψηφία μπορεί να θεωρηθεί ως συνώνυμη με τη λέξη στοιχεία. Είναι σαφές ότι ο Αριστοτέλης είχε χρησιμοποιήσει τους όρους γράμματα και στοιχεία και με την έννοια των απλών των στοιχειωδών ήχων, ενώ αντιθέτως ο Ηρόδοτος χρησιμοποιούσε τη λέξη γράμματα μόνο με την έννοια των γραπτών συμβόλων. Οι όροι συλλαβές, στοιχεία, γράμματα (από το γράφω = χαράσσω, γρατζουνίζω, σχεδιάζω), φωνήεντα και σύμφωνα, δημιουργήθηκαν στην ελληνική γλώσσα μετά την ανακάλυψη του αλφαβήτου. Σε καμμιά άλλη γλώσσα δεν είχε δημιουργηθεί αντίστοιχο σύνολο όρων, γιατί οι συλλαβές δεν είχαν αναγνωρισθεί ως συνθετοι ήχοι και τα φωνήεντα και τα σύμφωνα, οι ήχοι από τους οποίους αποτελούνται οι συλλαβές δηλαδή, ήταν άγνωστα και για αυτό οι όροι στοιχεία και ψηφία δεν θα μπορούσε να είχαν στις γλώσσες αυτές καμμιά έννοια. Στο παρόν κείμενο ο όρος γράμματα χρησιμοποιείται με την έννοια σύμβολα γραφής.

2. Η γραμμική Β προήλθε από τη μινωική γραμμική Α και αποτελεί προσαρμογή της γραμμικής Α για την εξυπηρέτηση αναγκών της γραπτής απόδοσης της ελληνικής γλώσσας. Δεν είναι γνωστό το ποιες ακριβώς μεταβολές της ορθογραφίας εισήγαγε η γραμμική Β. Είναι όμως βέβαιο ότι γράμματα για φωνήεντα συλλαβές υπήρχαν και στην γραμμική Α. Η ελληνική κυπριακή συλλαβική γραφή προήλθε από την κυπρομινωϊκή Ι που είχε προέλθει από τη γραμμική Α. Διατήρησε γνωρίσματα της γραμμικής Β και εισήγαγε τις βελτιώσεις που αναφέρθηκαν εδώ. Η ελληνική κυπριακή συλλαβική γραφή χρησιμοποιήθηκε εξ αρχής για τη γραφή της ελληνικής γλώσσας.

3. Το γεγονός αυτό συνδέεται με την επιβεβαίωση της ορθότητας της αποκρυπτογράφησης από τον Βρεταννό αρχιτέκτονα και αρχαιοδίφη Michael Ventris της γραμμικής Β. O Ventris είχε μελετήσει τις πινακίδες με επιγραφές της γραμμικής Β που είχαν ανακαλυφθεί στην Κρήτη, είχε καταλήξει στα συμπεράσματά του και είχε κάνει (το 1952) σχετικές ανακοινώσεις. Η γραμμική Β είναι συλλαβική γραφή, με την οποία γραφόταν η ελληνική γλώσσα είχε ανακοινώσει, και είχε δώσει την αντιστοιχία των γραμμάτων της με τους συλλαβικούς ήχους της (μυκηναϊκής) ελληνικής γλώσσας. Οι ανακοινώσεις του είχαν όμως αντιμετωπισθεί με επιφυλακτικότητα. Την ίδια εποχή ο Αμερικανός αρχαιολόγος Belgen αποφάσισε να διαβάσει πινακίδες με επιγραφές γραμμικής Β που είχαν ανακαλυφθεί στην Πύλο εφαρμόζοντας τον κώδικα ανάγνωσης που είχε υποδείξει ο Ventris. Σε μια πινακίδα υπήρχε στην αρχή της επιγραφής η εικόνα ενός τρίποδα και στη συνέχεια υπήρχαν τα γράμματα μιας λέξης που κατά τον
κώδικα ανάγνωσης τουVentris διαβαζόταν tiripode δηλαδή τρίποδες. Επειδή στη γραμμική Β δεν είχαν μέθοδο να αποδώσουν ούτε συμπλέγματα συμφώνων στην αρχή της λέξης ούτε τελικά σύμφωνα, ο αναγνώστης δεν μπορούσε να ξέρει αν πρέπει να διαβάσει τρίποδες ή τιρίποδες και ο γραφέας για να διευκρινίσει τι ακριβώς έγραφε είχε ζωγραφίσει πριν τη λέξη έναν τρίποδα. Αυτά όλα επιβεβαίωναν όμως την ορθότητα της ανάγνωσης του Ventris και επομένως ότι με τη γραμμική Β γραφόταν η ελληνική γλώσσα. Ο Belgen το έγραψε στον Ventris. Η επιστολή του τελείωνε με το ρητορικό ερώτημα "άραγε αυτό", δηλαδή το ότι διαβάζω tiripode εκεί που υπαρχει η εικόνα ενός τρίποδα, "είναι τυχαίο;" O Ventris έδωσε στη δημοσιότητα την επιστολή του Belgen και όλοι πείσθηκαν ότι σωστά τα είχε διαβάσει ο Ventris. Η αποκρυπτογράφηση της Γραμμικής Β είχε επιτευχθεί και οι Μυκηναίοι είχαν αποδειχθεί Έλληνες. Η ελληνική ιστορία αποδεικνυόταν αρκετούς αιώνες αρχαιότερη από όσο πίστευαν.





4. Η αλφαβητική γραφή και η σημασία της  


Ο David Diringer αναφέρει στο άρθρο του Αλφάβητα στην εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα, ότι το ουσιαστικό δεν είναι το ποια ακριβώς γράμματα θα χρησιμοποιηθούν σε μια αλφαβητική γραφή. Το ουσιαστικό είναι η κατανόηση της βασικής αλφαβητικής αρχής, ότι δηλαδή στην αλφαβητική γραφή κάθε γράμμα παριστάνει έναν φθόγγο (απλό ήχο  μη διαιρετό περαιτέρω), και κάθε φθόγγος παριστάνεται από ένα τουλάχιστον γράμμα. Χωρίς αυτήν την προϋπόθεση οι ήχοι των συλλαβών και επομένως οι γλωσσικοί ήχοι δεν μπορεί να αποδοθούν γραπτά με πληρότητα και ακρίβεια.
Για τα γράμματα εκτός από το να καλύπτουν όλους τους φθόγγους, το μόνο που απαιτείται είναι
-να γράφονται εύκολα,
-να είναι ευκρινή,
-να μην μπορεί να εκληφθεί ένα γράμμα ως άλλο και
-να δίνουν όμορφη εικόνα στα γραπτά κείμενα.
Η τελευταία απαίτηση πρέπει να ικανοποιείται μόνο στο βαθμό που το επιτρέπουν οι άλλες.

Ο  άνθρωπος που ανακάλυψε το αλφάβητο των γλωσσικών ήχων της γλώσσας του και επινόησε την αλφαβητική γραφή ήταν χρήστης της ελληνικής κυπριακής συλλαβικής γραφής. Αναλύοντας τους συλλαβικούς ήχους που απέδιδε  με κυπριακά συλλαβικά γράμματα στους απλούς ήχους από τους οποίους αποτελούνται ανακάλυψε νέους ήχους και χρησιμοποίησε κυρίως υπάρχοντα  γράμματα για να τους καταγράψει. Ακαλύοντας για παράδειγμα τον συλλαβικό ήχο [κο] (το γράμμα που τον παρίστανε έμοιζε με το Λ ), ανακάλυψε τους απλούς ήχους [κ] και  [ο] και χρησιμοποίησε γράμματα για να τους γράψει.

Ως γράμματα για την γραπτή παράσταση των απλών ήχων, των φθόγγων που ανακάλυψε, ο επινοητής της αλφαβητικής γραφής χρησιμοποίησε παλαιά σύμβολα προβαθμίδων γραφής του βαλκανικού και ελλαδικού χώρου που είχαν περάσει αυτούσια ή τροποποιημένα στις μινωικές γραφές και από εκεί στις κυπρομινωικές, στις ελληνικές προαλφαβητικές γραφές και στη φοινικική, γράφοντάς τα σαν κεφαλαία όπως γραφόταν και η γραμμική Α,  και η γραμμική Β, και η ελληνική κυπριακή γραφή. Στη Φοινικική γραφή τα γράμματα έχουν χαρακτήρα μικρών γραμμάτων και είναι μακρόστενα  Βαθμιαία οι Έλληνες άλλαξαν περαιτέρω τον τρόπο γραφής των γραμμάτων.
Σχετικά με αυτά τα θέματα αναφέρω ότι,  τα χαρακτηριστικά ορισμένων γραμμάτων και αυτή καθεαυτή η επιλογή κάποιων άλλων γραμμάτων και κυρίως η χρησιμοποίηση ενός μόνο γράμματος για την παράσταση του όχι απλού ήχου [κσ], εξηγούνται μόνο με την αναγνώριση του ότι ο επινοητής ήταν εξοικειωμένος με τη χρήση της ελληνικής κυπριακής συλλαβικής γραφής.


Η φοινικική γραφή έχει αναφερθεί όπως και η Αιγυπτιακή, ως αλφαβητική αλλά αυτό δεν είναι αλήθεια και απορρίπτεται σήμερα από το σύνολο των ειδικών. Άλλωστε με κάθε γράμμα της γράφεται και διαβάζεται μια συλλαβή όπως ακριβώς συμβαίνει μόνο στα συλλαβικού τύπου συστήματα γραφής, τόσο στα συμφωνογραφικά, όσο και στα καθαυτό συλλαβικά. Χαρακτηρίζεται  σήμερα από αρκετούς ως συμφωνογραφική, και από τους υπόλοιπους ως συλλαβική, είναι όμως όπως  θα δείξουμε γραφή συλλαβική. Οι χρήστες της δεν ήξεραν ούτε τα σύμφωνα ούτε τα φωνήεντα. Ήξεραν μόνο ακέραιους συλλαβικούς ήχους.

Τα φοινικικά γράμματα φαίνεται να ανάγονται στα αιγυπτιακά ιερογλυφικά και στα γράμματα της μινωικής γραμμικής Α. Τα μινωικά γράμματα είναι παρόμοια ή και όμοια κάποια από αυτά, με γραπτά σύμβολα προβαθμίδων γραφής που εμφανίσθηκαν στην κοιλάδα του Δούναβη, στον ευρύτερο βαλκανικό και στον ελλαδικό χώρο, την πέμπτη, την τέταρτη και την τρίτη χιλιετία π.Χ. Μερικά από αυτά τα σύμβολα των προβαθμίδων γραφής είναι εντελώς όμοια με γράμματα των σημερινών αλφαβήτων.

Έχουμε ήδη πει ότι η αλφαβητική γραφή αποτελεί σύστημα γραφής τελείως διαφορετικό από οποιοδήποτε άλλο και φυσικά είναι εντελώς διαφορετική και από το κυπριακό συλλαβάριο και από τη φοινικική γραφή.
Αν γράφαμε με το φοινικικό τρόπο, η λέξη ΑΜΥΝΑ θα γραφόταν ΜΝ και ακριβώς το ίδιο, ΜΝ δηλαδή, θα γράφονταν και οι λέξεις ΜΗΝΥΩ, ΜΕΝΩ, ΜΟΝΗ, ΜΝΕΙΑ, ΜΟΝΟ, ΑΜΟΝΙ, ΜΑΝΑ, ΕΜΕΙΝΑ, ΑΜΝΟΙ, ΜΑΝΙΑ, ΟΜΝΥΩ, ΟΜΟΝΟΙΑ καθώς και άλλες που περιλαμβάνουν μόνο δύο σύμφωνα, ένα Μ και ένα Ν με πρώτο το Μ. Αυτό καθιστά την ανάγνωση της φοινικικής γραφής δύσκολη και αμφίβολη. Πέρα από αυτό, όλες αυτές οι λέξεις που αναφέραμε για παράδειγμα, αν και ακούγονται εντελώς διαφορετικά η μία από την άλλη γράφονται ακριβώς ίδιες, και αυτό αφ' ενός δείχνει ότι αυτού του είδους η γραφή δεν είναι καθαρά φωνητική γραφή, αφ' ετέρου καθιστά αδύνατο το να καταταχθούν σε μια σειρά λεξικογραφικά οι διαφορετικές λέξεις που γράφονται με τα ίδια γράμματα. Με τη φοινικική γραφή η σύνταξη γλωσσικών αλφαβητικών λεξικών είναι αδύνατη.
Οι Έλληνες γνώριζαν επί μακρόν τη φοινικική γραφή και δε δοκίμασαν ποτέ να την υιοθετήσουν. Αν οι Έλληνες είχαν υιοθετήσει τη φοινικική γραφή, τότε η γραφή τους δεν θα είχε χαρακτηρισθεί αλφαβητική και η ιστορία τους, η ιστορία του πολιτισμού και η ιστορία του κόσμου θα ήταν εντελώς διαφορετικές από ότι είναι. Το αλφάβητο, γράφει ο Barry Powell, μας έκανε ότι είμαστε.

Η απόδοση των γλωσσικών ήχων με τον αλφαβητικό τρόπο γραφής είναι πλήρης και ακριβής και η γραφή ηχοποιείται αυτόματα από εκείνον που έχει μάθει να αναγνωρίζει τα σύμβολα των φθόγγων. Ηχοποιείται αυτόματα ακόμη και αν η λέξη που διαβάζει του είναι εντελώς άγνωστη.Αυτό ήταν και το σημαντικό και το ζητούμενο. Με τον αλφαβητικό τρόπο γραφής η γραφή και η ανάγνωση έγιναν διαδικασίες απλές και φυσικές, γεγονός που είχε μεγάλες επιπτώσεις και στη γενίκευση της χρήσης της γραφής και στην εξέλιξη του πολιτισμού. Η αλφαβητική γραφή αποτέλεσε προϋπόθεση για τη δημιουργία κοινωνιών που ήταν σε σημαντικό βαθμό εγγράματες, και αυτό ήταν αναγκαίο και για τη λειτουργία του πολιτικού συστήματος της άμεσης δημοκρατίας και για την ανάπτυξη επιστημών και για την ανάπτυξη των λογοτεχνικών ειδών.

Τα πλεονεκτήματα της αλφαβητικής γραφής οφείλονται:

Στον μικρό αριθμό γραμμάτων που απαιτεί, στην απλότητά της και την ακρίβειά της.
Η αλφαβητική γραφή εξασφαλίζει σαφήνεια, ακρίβεια και εύκολη πρόσβαση στα γραπτά κείμενα αφού κάθε λέξη διαβάζεται άμεσα, εύκολα και μονοσήμαντα. Η γραφή και η ανάγνωση γίνονται με την αλφαβητική γραφή διαδικασίες τόσο απλές και φυσικές όσο και η συνομιλία γεγονός που δημιούργησε τις προϋποθέσεις για να μπορούν όλοι να μάθουν γραφή και ανάγνωση από παιδιά, για να χρησιμοποιείται η γραφή και η ανάγνωση σε κάθε είδους δραστηριότητες, για να εμφανισθεί το βιβλίο και να δημιουργηθούν μικρές αλλά και απίστευτα μεγάλες βιβλιοθήκες. Η αλφαβητική γραφή έδωσε τη δυνατότητα εύκολης καταγραφής και εύκολης ανάγνωσης, τη δυνατότητα διάδοσης  σκέψεων ιδεών και πληροφοριών κάθε είδους, τη δυνατότητα παροχής συστηματικής σχολικής εκπαίδευσης, τη δυνατότητα δημιουργίας εγγράμματων κοινωνιών και τη δυνατότητα διαφύλαξης και εξέλιξης της γνώσης.

Στην πληρότητά της.
Η αλφαβητική γραφή παρέχει δυνατότητα όπως έχουμε αναφέρει, εύκολης και τέλειας γραπτής απόδοσης και άμεσης ανάγνωσης οποιασδήποτε λέξης και λεκτικού τύπου γνωστού ή άγνωστου, οποιασδήποτε φράσης. Διευκόλυνε έτσι τη δημιουργία νέων λέξεων και την εξειδίκευση όρων και εννοιών καθώς και την κοινολόγησή τους αφού όλοι με τη αλφαβητική γραφή μπορούν να διαβάζουν κείμενα που εισάγουν νέες λέξεις, νέους όρους, νέες έννοιες. Διευκόλυνε επίσης τη δημιουργία νέων τρόπων έκφρασης και σύνταξης που κατέστησαν δυνατή την παρακολούθηση και την απόδοση με ακρίβεια της πορείας της σκέψης σε όλες τις διαδρομές της γεγονός που διαμόρφωσε νέους όρους εξέλιξης της γνώσης των ιδεών και των αντιλήψεων.

Στην προσαρμοστικότητά της.
Η αλφαβητική γραφή προσαρμόζεται εύκολα σε όλες τις γλώσσες και έτσι το αλφάβητο υιοθετήθηκε από πλήθος λαούς με εντελώς διαφορετικές γλώσσες και κουλτούρες γεγονός που μαζί με την επέκταση της χρήσης της γραφής σε όλες τις δραστηριότητες, έδωσε στην γραφή οικουμενική διάσταση.

Η λέξη αλφάβητο δημιουργήθηκε από το όνομα των δύο πρώτων γραμμάτων του ελληνικού αλφαβήτου. Κατά το λεξικό Webster από την ελληνική λέξη αλφάβητος (η), δημιουργήθηκε η λατινική λέξη alphabetum που πέρασε στη γραπτή αγγλική γλώσσα ως alphabet το 1513.



ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ








1. Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα: Tα άρθρα
Γραφή (Ignace Gelb),
Αλφάβητα (David Diringer),
Α,α (Γεώργιος Μπαμπινιώτης) και η
ενότητα Ελληνική Γλώσσα στον τόμο ΕΛΛΑΣ (Α΄ μέρος)


2. Εγκυκλοπαίδεια Britannica, 2011: Τα άρθρα
Writing (David Olson),
Alphabet (Olson-Diringer),
Language (Robert Robins) και
Phonetics.


3. Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια Παύλου Δρανδάκη: 
Το άρθρο Αλφάβητο


4. Bernard ComrieStephen atthewsMaria PolinskyRoger Woodard:  Οι Γλώσσες του Κόσμου 2003


5. Henriette Walter: Η Περιπέτεια των Γλωσσών της Δύσης, 1997 στα γαλλικά και 2004 στα ελληνικά.

6. Ignace Gelb: A study of Writing 1963


7. Roger Woodard: Greek Writing from Knossos to Homer. A Linguistic Interpretation of the Origin of the Greek Alphabet and the Continuity of Ancient Greek Literacy 1997



8.  Barry Powell: Homer and the Origin of the Greek Alphabet 1991
9.  Barry Powell: Who Invented the Alphabet: The Semites or the Greeks? 1998
10.Barry Powell: Writing: Theory and History of the Technology of Civilization 2008


11.Francisco Adrados: Ιστορία της Ελληνικής Γλώσσας, Αθήνα 2003


12.Eric A. Havelock: The Literate Revolution in Greece and its Cultural Consequences, 1982
13.Eric A. Havelock: Origins of Western Literacy 1976
13 Eric A. Havelock: The Muse Learns to Write 1986 


14.Τσαρλς Φρήμαν: Το Ελληνικό Επίτευγμα 1999


15.A. Kirchoff: Μελέτες για την Ιστορία του Ελληνικού Αλφαβήτου 1887


16.Geoffrey SampsonWriting Systems 1985


17.Μηνάς Τσικριτσής: Γραμμική Α. Συμβολή στην Κατανόηση μιας Αιγαιακής Γραφής 2001


18.Γκάρεθ Όουενς: Λαβύρινθος - Γραφές και Γλώσσες της Μινωικής και Μυκηναϊκής Κρήτης 2004

19.Γεώργιος Μπαμπινιώτης: Σύντομη Ιστορία της Ελληνικής Γλώσσας, Αθήνα 2002
20.Γεώργιος Μπαμπινιώτης: Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, το εισαγωγικό μέρος.

21.G. Horrocks: Ελληνικά: Ιστορία τής γλώσσας και των ομιλητών της

22.Steven Fisher: A history of Writing 2001

23.Sir Thomas Heath: A History of Greek Mathematics 1921

24.Howard Eves: Μεγάλες Στιγμές των Μαθηματικών 1983

25.Lucio Russo: Η Λησμονημένη Επανάσταση, Αθήνα 2006 Δίαυλος


26.Κωνσταντίνου Γεωργακόπουλου: Αρχαίοι Έλληνες Ιατροί, Αθήνα 1998 ΙΑΣΩ

27.Μπέρτραντ Ράσσελ: Ιστορία της Δυτικής Φιλοσοφίας, τόμος Α΄ 1941

28.Wolfgang Windeband - Heinz Heimsoeth: Εγχειρίδιο Ιστορίας της Φιλοσοφίας

29.Βέρνερ Χάιζενμπέργκ: Φυσική και Φιλοσοφία 1959

30.Α. McMahon: Ιστορική Γλωσσολογία. Η θεωρία τής γλωσσικής αλλαγής, Αθήνα 2005
.
31.Ε. Καραντζόλας & Α. Φλιάτουρας: Γλωσσική αλλαγή, Αθήνα 2004.

32. Θεόδωρος Γ. Γιαννόπουλος: Πόθεν και πότε οι Έλληνες; Π.Ε.Κρήτης 2013


33. Αδαμάντιος Σάμψων:  Μύκονος. Ο Nεολιθικός οικισμός της Φτελιάς και η προϊστορική κατοίκηση στο νησί, Αθήνα 1997 (Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων)

34. Αδαμάντιος Σάμψων: Προϊστορία του Αιγαίου. Παλαιολιθική, Μεσολιθική, Νεολιθική, εκδόσεις Ατραπός 2006.




8. ΟΙ  ΑΝΑΦΕΡΟΜΕΝΟΙ  ΣΤΟ  ΚΕΙΜΕΝΟ


Eric A. Havelock, Βρεταννός κλασσικιστής. Υπήρξε καθηγητής του Πανεπιστημίου του Τορόντο, υπεύθυνος κλασσικών σπουδών στα πανεπιστήμια του Harvard και του Yale, συγγραφέας των έργων «The Greek Concept of Justice», «The Literate Revolution in Greece and its Cultural Consequences», «The Mouses Learn to Write», «The Origins of the Western Literacy». Πέθανε το 1988.

Marshall McLuhan, (1911 –1980) Καναδός επιμορφωτής, φιλόσοφος, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο, και θεωρητικός - βασικός δημιουργός της θεωρίας των επικοινωνιών. Μεταξύ των έργων του το «The Gutenberg Galaxy: The Making of Typographic Man» και το «The Medium is the Massage»

Ignace J. Gelb, Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου, Ινστιτούτο Μελετών Ανατολής, Τμήματα Γλωσσολογίας και Γλωσσών Εγγύς Ανατολής και συγγραφέας του έργου «A Study of Writing».
Ήταν ο συντάκτης του άρθρου Writing στην εγκυκλοπαίδεια Britannica. Μετά το θάνατό του (1985) η σύνταξη του άρθρου ανατέθηκε αρχικά στον David Diringer και στη συνέχεια στον David R. Olson. Το άρθρο Γραφή στην εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα αποτελεί μετάφραση του δικού του άρθρου Writing στην Britannica.

David Diringer, Αναγνώστης σημιτικών επιγραφών στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ 1966–68, θεμελιωτής και διευθυντής του Μουσείου Αλφαβήτου του Τελ-Αβίβ στο Ισραήλ, συγγραφέας του έργου «The alphabet: A Key to the History of Mankind » και εκ των συντακτών του άρθρου Alphabet της Britannica.

David R. Olson, Καθηγητής στο Ontario Institute for Studies in Education, Toronto. Συγγραφέας του «The World on Paper: The Conceptual and Cognitive Implications of Writing and Reading».
Εκ των συντακτών του άρθρου Alphabet και συντάκτης των άρθρων Chinese Writing και Writing της Britannica.

Barry B. Powell, επίτιμος καθηγητής κλασσικών σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Wisconsin-Madison, και συγγραφέας των έργων «Homer and the Origin of the Greek Alphabet», «Writing: Theory and History of the Technology of Civilization», «Classical Myth».

Roger Woodard, Καθηγητής Κλασσικής Φιλολογίας και Γλωσσολογίας του Πανεπιστημίου του Μπούφαλο (Κρατικό Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης). Είναι συγγραφέας του «Greek Writing from Knossos to Homer».

Robert Henry Robins, ομότιμος καθηγητής Γλωσσολογίας, στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου. Συγγραφέας του «General Linguistics» και συντάκτης του άρθρου Language της Britannica.

Geoffrey Sampson, Βρεταννός γλωσσολόγος, συγγραφέας των έργων «Writing Systems» και «Corpus Linguistics»

Henriette Walter, Επίτιμος Καθηγήτρια της Γλωσσολογίας στο Πανεπιστήμιο της Άνω Βρετάνης (Γαλλία) και συγγραφέας των έργων «Η Περιπέτεια των Γλωσσών της Δύσης» και «De la musaraigne etrusque a la baleine bleue».

Francisco Adrados, επίτιμος καθηγητής του πανεπιστημίου Complutense της Μαδρίτης και μέλος της Ισπανικής Βασιλικής Ακαδημίας. Είναι ειδικός σε θέματα ελληνικής γλώσσας και σε θέματα ινδοευρωπαϊκής και γενικής γλωσσολογίας. Μεταξύ των πολυάριθμων βιβλίων του και δημοσιεύσεών του περιλαμβάνεται και το «Hιstoria de la Lengua Griega»

Γεώργιος Μπαμπινώτης, καθηγητής της Γλωσσολογίας στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας και εμπνευστής  επικεφαλής και καθοδηγητής της ομάδας σύνταξης των γνωστών λεξικών.

Μανόλης Ανδρόνικος (1919-1992), γνωστός σε όλους αρχαιολόγος και καθηγητής αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

Απόστολος Αρβανιτόπουλος (1874-1942), διαπρεπής αρχαιολόγος και φιλόλογος. Εκ των πρώτων που υποστήριξαν με επιχειρήματα τον συλλαβικό χαρακτήρα της φοινικικής γραφής. 

Αδαμάντιος Σάμψων, αρχαιολόγος ερευνητής, καθηγητής  της προϊστορικής αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Αιγαίου. Μεταξύ των πολυάριθμων δημοσιεύσεών του τα έργα του "Προϊστορία του Αγαίου" και "Προϊστορική αρχαιολογία ανά τη Μεσόγειο"

Θεόδωρος Γ. Γιαννόπουλος, δρ Προϊστορικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Ruprecht-Karl της Χαϊδελβέργης, συγγραφέας του "Πόθεν και πότε οι Έλληνες;" (βραβείο Ακαδημίας Αθηνών 2013).


Ιωάννης Κουμερτάς Περιηγητής


Δεν υπάρχουν σχόλια: