8 Οκτ 2012

Το αλφάβητο: Οι αλφαβητικές γραφές (τα αλφάβητα)







Κάνετε αριστερό κλικ εδώ







Η σχετική βιβλιογραφία και πληροφορίες για τους αναφερόμενους παρατίθενται στην ανάρτηση Αλφάβητο και αλφαβητική γραφή  που περιλαμβάνει και το περιεχόμενο των  υπολοίπων πέντε αναρτήσεων όπως είχε διαμορφωθεί το 2013 (χωρίς να ενημερώνεται αυτή η ανάρτηση με νεώτερες προσθήκες και διορθώσεις)


Άλλες αναρτήσεις με θέμα ιστορικό και γλωσσολογικό 

1. Ο Νικόλαος Ανδριώτης για τους αρχαίους Μακεδόνες και την αρχαία μακεδονική γλώσσα
2. Η γλώσσα της πλειονότητας στο κράτος των Σκοπίων





Το αλφάβητο: Οι αλφαβητικές γραφές (τα αλφάβητα) 


Περιεχόμενα


1. Τα πρώτα αλφάβητα
2. Τα γράμματα του αλφαβήτου
3. Η διάδοση του αλφαβήτου
4. Οι δυσκολίες υιοθέτησης του αλφαβήτου για τη γραφή των κινεζικών γλωσσών
5. Οι αλφαβητικές γραφές σήμερα




Τα πρώτα αλφάβητα


Τα πρώτα αλφάβητα δεν ήταν ακριβώς ίδια μεταξύ τους. Το βασικό βεβαίως είναι το ότι ήταν ουσιαστικά ίδια αλλά οι διαφορές που εμφάνιζαν οι παραλλαγές του ελληνικού αλφαβήτου στις διάφορες ελληνικές κοινότητες, αν και αφορούσαν διαφορές γραμμάτων, αποδείχθηκαν ιστορικά σημαντικές.

Τα πρώτα αλφάβητα ταξινομούνται σε τέσσερις ομάδες και ονομάζονται μέχρι σήμερα με τα χρώματα που χρησιμοποιήθηκαν για την παρουσίαση της περιοχής χρήσης τους, στο χάρτη του βιβλίου του Κίρχωφ ( A. Kirchoff ), «Μελέτες για την Ιστορία του Ελληνικού Αλφαβήτου» 1887.

Τα πράσινα
 Κρήτης, Μήλου, Θήρας, Ανάφης, Σίφνου. Γράφουν ΚΣ αντί Ξ, ΠΗ αντί Φ, και ΠΣ αντί Ψ. Στη Θήρα και στη Μήλο το Φ γραφόταν Π+ένα γράμμα από το κυπριακό συλλαβάριο που δε χρησιμοποιήθηκε στα άλλα αλφάβητα, και το Χ ως Κ+το ίδιο γράμμα. Το γράμμα αυτό υπήρχε και στη γραμμική Α και στα αλφάβητα της Θήρας και της Μήλου και απέδιδε ό,τι στα άλλα ελληνικά αλφάβητα και αργότερα στο λατινικό αλφάβητο γραφόταν ως
Η.

Τα ανοικτά γαλάζια
Αττικής, Σαλαμίνας, Αίγινας, Κυδωνίας, Πάρου, Νάξου και της αποικίας της στη Θάσο, Δήλου, Αμοργού κάποιων ΒΔ Κυκλαδονησιών καθώς και κάποιων νησιών του Ιονίου. Χρησιμοποιούσαν το Φ και το Χ αλλά έγραφαν ΠΣ αντί για Ψ.

Τα σκούρα γαλάζια
Ιωνικής Δωδεκάπολης, Αιολίδας, Κνίδου, Αλικαρνασσού, νησιών ανατολικού Αιγαίου, Χαλκιδικής, Χαλκηδόνας, βόρειων αποικιών, Κορίνθου, Σικυώνος, Κλεωνών, Τίρυνθος, Άργους, Μεγάρων, Κέρκυρας, Σελινούντος. Χρησιμοποιούσαν και το Ξ και το Φ και το Χ και το Ψ. Ονομάζονται Ιωνικά και από αυτά προήλθε το κοινό ελληνικό αλφάβητο.

Τα κόκκινα
 Εύβοιας με τις αποικίες της, μέρους της Θεσσαλίας, Ανατολικής Στερεάς (εκτός Αττικής), Αργολίδας, Αρκαδίας, Λακωνίας , Μεσσηνίας, Αχαΐας, Κεφαλληνίας, Ιθάκης, Ρόδου, αποικιών στην Ιταλία και στη Σικελία (εκτός από τη νότια Σικελία). Αποδίδονται στους Ευβοείς. Χρησιμοποιούσαν το Χ ως ΚΣ, το Φ ως ΠΗ και το Ψ ως ΚΗ. Από αυτά τα αλφάβητα προήλθαν το ετρουσκικό και το λατινικό και επομένως όλα τα δυτικοευρωπαϊκά αλφάβητα.

Κόκκινα και σκούρα γαλάζια
Στην Αιτωλία και στις Συρακούσες.




Τα γράμματα των πρώτων αλφαβήτων

Πρέπει εδώ να επαναλάβουμε ότι η  ομοιότητα των γραφημάτων των γραμμάτων δεν έχει καμιά απολύτως σχέση με ομοιότητες ή διαφορές ως προς τη δομή και τη λειτουργία δύο συστημάτων γραφής. Συστήματα γραφής ριζικά διαφορετικά μεταξύ τους μπορεί  να έχουν παρόμοια ή και κοινά γραφήματα γραμμάτων, και γραφές με εντελώς διαφορετικά σύμβολα μπορεί να εξυπηρετούν το ίδιο σύστημα γραφής σε διαφορετικούς τόπους. Παράδειγμα για το τελευταίο η ουγγαριτική και η φοινικική γραφή.
Προβάλλεται ότι τα γραφήματα των γραμμάτων των πρώτων αλφαβήτων προήλθαν κυρίως από τα γράμματα της φοινικικής γραφής. Όμως πρέπει να ξαναπούμε ότι  και μινωικά γράμματα και κυπριακά μοιάζουν  με τα μεταγενέστερα τους γράμματα των πρώτων αλφαβήτων. Βεβαίως Μινωικά  και Κυπρομινωικά γράμματα και γράμματα της γραφής της Βύβλου μοιάζουν και με  φοινικικά γράμματα.. 
Η θέση που εδώ υιοθετείται και υποστηρίζεται, είναι ότι τα γράμματα όλων των συστημάτων γραφής που εμφανίσθηκαν στον ευρωπαϊκό χώρο προήλθαν από πανάρχαια σύμβολα, λατρευτικά ή τελετουργικά πέρασαν και συμπληρώθηκαν ή και τροποποιήθηκαν κατά τη χρήση τους σε προβαθμίδες λεξιγραφικής γραφής και σε συλλαβικά συστήματα γραφής  και χρησιμοποιήθηκαν και στην αλφαβητική γραφή. 
Γράμματα της φοινικικής δεναποκλείεται να προέρχονταν από αιγυπτιακά γράμματα, δεν υπάρχουν όμως ισχυρές  ενδείξεις για αυτό. Σίγουρα όμως η διαμόρφωση των γραφημάτων των γραμμάτων της φοινικικής γραφής επηρεάσθηκε από την επαφή των Φοινίκων με τη μινωική Κρήτη(γραμική Α κυπρομινωϊκές γραφές), αλλά και από τη γενικότερη επαφή τους με το χώρο της κεντρικής και δυτικής Μεσογείου. Η φοινικική προέρχεται από τη γραφή της Βύβλου που με τη σειρά της έχει επηρεασθεί από τη γραμμική Α μέσω των κυπρομινωικών γραφών.
Τα γράμματα των πρώτων ελληνικών αλφαβήτων  διαμορφώθηκαν από παρόμοιες επιρροές. Από σύμβολα παλαιοευρωπαϊκής πρωτογραφής όπως εμφανίστηκε στον ελλαδικό χώρο από τη μινωική γραμμική Α, από την ελληνική  γραμμική Β, από τις κυπρομινωικές γραφές, από την ελληνική κυπριακή γραφή  και ίσως και από τη φοινικική γραφή.   


Γράμματα πρωτοσιναϊτικών γραφών από το 1650 π.Χ. περίπου.  




Από το βιβλίο του Ignace Gelb A Study of Writing, σελίδα 133
Η φοινικική γραφή εμφανίστηκε κατά τον 11ο αιώνα π.Χ.



Ας δούμε το θέμα λεπτομερέστερα και πιο συγκεκριμένα.
-Στη θεωρούμενη ως ιερογλυφική γραφή του δίσκου της Φαιστού βρίσκουμε τα Ι, Λ, Υ, C.
-Στη γραμμική Α (από το 1800 π.Χ.), βρίσκουμε τα Ψ, Υ, Λ, Ι, Ξ, C, F, το κατοπτρικό του Ν και το κατοπτρικό του R. Γράμματα από τη μινωική γραμμική Α πέρασαν στην ελληνική γραμμική Β.

Τμήμα επιγραφής γραμμένης σε κεραμικό με τη γραφή γραμμική Α. Η γραμμική Α αναπτύχθηκε από τους Μινωίτες και χρησιμοποιήθηκε από το 1750 μέχρι το 1450 π.Χ. περίπου για τη γραφή της μινωικής γλώσσας. Τα τελευταία χρόνια της χρήσης της μπορεί να χρησιμοποιήθηκε και για τη γραφή της ελληνικής μυκηναϊκής γλώσσας.



-Στην κυπρομινωική I γραφή (πριν το 1500 π.Χ.), βρίσκουμε τα Ε, Ι, Λ, Ο, Υ, Ψ, W, L Θ ορθογώνιο , το κατοπτρικό του R και  το Τ στραμμένο. 



Πινακίδα με γραφή Κυπρομινωική Ι του 16ου αιώνα π.Χ.. Στην κυπρομινωική I γραφή βρίσκουμε τα Ε, Ι, Λ, Ο, Υ, Ψ, W, το κατοπτρικό του R και  το Τ στραμμένο.  Από την Κυπρομινωική Ι προήλθε η ελληνική κυπριακή γραφή.


- Στο κυπριακό συλλαβάριο (ελληνική κυπριακή συλλαβική γραφή) βρίσκουμε τα C, Δ, F, Κ, Λ, Μ, Ν, Ο, Υ,  Ε, Ζ, και Τ στραμμένο . Το αρχαιότερο δείγμα αυτής της γραφής είναι του 1050 π.Χ.. Η γραφή αυτή χρησιμοποιήθηκε μέχρι τον τέταρτο π.Χ. αιώνα. 





Τα γράμματα που χρησιμοποιήθηκαν στην ελληνική κυπριακή συλλαβική γραφή και η ηχητική τους αξία. (Ignace Gelb: A Study of Writing, σελίδα 155). Η Ελληνική συλλαβική κυπριακή γραφή εμφανίστηκε κατά τα μέσα του 11ου αιώνα π.Χ

-Ακόμη αν και η επίδραση του κυπριακού συλλαβαρίου αφορά κυρίως αυτή καθαυτή την ανακάλυψη του αλφαβήτου, η επιλογή του γραφήματος των υπόλοιπων γραμμάτων ή ορισμένα από τα χαρακτηριστικά τους ερμηνεύονται με πληρότητα, μόνο με την υπόθεση της γνώσης του κυπριακού συλλαβαρίου. Η επίδραση του κυπριακού συλλαβαρίου εξηγεί και την ηχητική αξία μερικών γραμμάτων. 


Αλκαμένους κοσμητεύοντος έφηβοι
Ο αναφερόμενος ως κοσμητεύων Αλκαμένης κοσμήτευε σε σχολείο (γυμνάσιο). Σχετικά με το θέμα αναφέρω ότι σε γυμνάσιο της αρχαίας Αθήνας βρέθηκε ότι υπήρχαν προτομές-πορταίτα όσων είχαν διατελέσει εκεί κοσμήτορες. Οι προτομές αυτές φιλοξενούνται σήμερα στο εθνικό αρχαιολογικό μουσείο.



Ενδιαφέρει όμως έχει και η απώτατη προέλευση των γραφημάτων των γραμμάτων, και των φοινικικών και των αλφαβητικών.  Έχουμε ήδη αναφέρει ότι παλαιότατα γραπτά σύμβολα τελετουργικά ή προβαθμίδων γραφής που βρέθηκαν στον σημερινό βαλκανικό χώρο, μερικά από αυτά στον σημερινό ελλαδικό χώρο, μοιάζουν ή είναι εντελώς ίδια με σημερινά γράμματα του αλφαβήτου και ότι οι σημιτικές γραφές προέρχονται από αιγυπτιακό πρότυπο και κάποια γράμματά τους μπορεί να προέρχονται από την αιγυπτιακή γραφή αλλά για αυτό το τελευταίο δεν υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις.  Ωστόσο οι Steven Fisher ( στο A History of Writing 2001) και W. V. Davies (Στο Egyptian Hieroglyphs, ένα κεφάλαιο του βιβλίου Reading the Past 1990) παραθέτουν πίνακα, όχι καθολικά αποδεκτό αναφέρει ο Davies, που δείχνει δέκα φοινικικά γράμματα ως προερχόμενα μέσω της πρωτοσιναϊτικής γραφής από απλοποίηση αιγυπτιακών ιερογλυφικών γραμμάτων. Προσωπικά νομίζω ότι αυτό δεν ταιριάζει με τη μορφή των γραμμάτων των πρωτοσιναϊτικών γραφών Πέραν όμως μιας πιθανής ή λίγο πιθανήςΑιγυπτιακής επίδρασης υπάρχουν και άλλες. 

-Ο Arthur Evans είχε παρατηρήσει την ομοιότητα μεταξύ γραμμάτων της γραμμικής Α, και γραμμάτων της φοινικικής γραφής (Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια Παύλου Δρανδάκη, άρθρο Αλφάβητο) και είχε υποστηρίξει ότι είναι πιθανόν η φοινικική γραφή να προέρχεται από τις μινωικές γραφές. Βεβαίως η γραμμική Α μόνο στην επιλογή των γραφημάτων των γραμμάτων μπορεί να έχει επιδράσει άμεσα ή έμμεσα επί της φοινικικής. Η γραμμική Α είναι γραφή προγενέστερη των δυτικοσημιτικών γραφών και δύο κυπρομινωικές γραφές προερχόμενες από τη γραμμική Α, είχαν χρησιμοποιηθεί στην ηπειρωτική περιοχή που βρίσκεται ανατολικά της Κύπρου και αυτό εξηγεί αυτήν την παρατηρούμενη ομοιότητα μεταξύ γραμμάτων της φοινικικής γραφής και της γραμμικής Α.
Έιδικότερα η γραφή της Βύβλου αποτελεί την πρωτοφοινικική Ρίβα και ο Gelb κατατάσει τη γραφή της Βύβλου στις αιγαιακές γραφές [Gelb: A Study of Writing, σελίδες 120, 129, 157, 215].

Αλλά και γράμματα της γραμμικής Α μοιάζουν με σύμβολα προβαθμίδων γραφής που κάποια μοιάζουν περισσότερο με τα αλφαβητικά από ότι τα γράμματα - απόγονοί τους που συναντάμε στη μινωική και στη φοινικική γραφή. Συγκεκριμένα:

- Η Henriette Walter αναφέρει ότι σε αγαλματίδια που βρέθηκαν στις κοιλάδες του Δούναβη και χρονολογούνται από την τρίτη και την τέταρτη χιλιετία π.Χ., υπάρχουν γραπτά σύμβολα των οποίων η λειτουργία ήταν πιθανότατα συμβολική και τα οποία μπορεί να θεωρηθούν ως η απαρχή μιας πρωτογραφής. Βλέπουμε M, V, W, X αναφέρει και προσθέτει ότι τα γράμματα αυτά και άλλα ακόμη γράμματα παλαιοευρωπαϊκών πινακίδων ή βραχογραφιών, θυμίζουν τα γράμματα της συλλαβικής γραφής που θα εμφανιστεί πολύ αργότερα στην Κρήτη.

- Ο καθηγητής Γεώργιος Χουρμουζιάδης ανακάλυψε στο Δισπηλιό της Καστοριάς ξύλινη πινακίδα χρονολογημένη με άνθρακα C14 ως του 5260 π.Χ. επί της οποίας υπήρχε χαραγμένο γραπτό μήνυμα. Ο καθηγητής θεωρεί το εύρημά του ως περίπτωση προβαθμίδος γραφής. Tα γράμματά του μηνύματος είναι παρόμοιου χαρακτήρα και με τα γράμματα τα "παλαιευρωπαϊκά" και με τα γράμματα της γραμμικής Α. Μεταξύ των γραμμάτων της πινακίδας εμφανίζονται γράμματα που μοιάζουν με το Ε, με το V, με το Μ, με το F στραμμένο κατά 90 μοίρες.

-Σε βραχογραφία στη Ρουμανία ανάμεσα σε λίγες δεκάδες σύμβολα βλέπουμε και τα Φ, Ζ, Ι, Η, Δ, Χ, Ρ, Μ, Τ, Υ, W, L ή Γ, γ, Ψ, Θ, και το κατοπτρικό του Ν.





Βραχογραφία "προϊστορική" από τη Ρουμανία. Η χρονολόγησή της δεν αναφέρεται. (Παντελή Καρύκα: Ελληνική Γραφή. Από το περιοδικό Ελλήνων Ιστορία.)


-Ο αρχαιολόγος και καθηγητής Αδαμάντιος  Σάμψων ανακάλυψε στη Μήλο κεραμικό της πέμπτης χιλιετίας π.Χ. στο οποίο ήταν χαραγμένα το Χ και το Ν. Το Χ είναι σίγουρα το σύμβολο της μεγάλης μητέρας θεάς αναφέρει η Henriette Walter. Πολλά από τα γραπτά σύμβολα που συναντάμε προέρχονται από σύμβολα που είχαν χρησιμοποιηθεί σε τελετές λατρείας της μεγάλης μητέρας θεάς. Ο Σάμψων ανακάλυψε ακόμη στο σπήλαιο του Κύκλωπα στη νήσο Γιούρα κεραμικό των μέσων της πέμπτης χιλιετίας στο οποίο υπάρχει ένα σύμπλεγμα συμβόλων που μοιάζουν με τα Α, Δ, Υ, Χ.
Επίσης ανακάλυψε στην Φτελιά της Μυκόνου εγχάρακτα σύμβολα σε πηλό και ελαφρόπετρα πολλά από τα οποία είναι σύνθετα.  Κατέγραψε αρκετούς χαρακτήρες. Τα ευρήματα χρονολογούνται της έκτης-πέμπτης χιλιετηρίδας π.Χ. 


Τμήμα κεραμικού της πέμπτης χιλιετίας π.Χ. από την Μήλο πουανακάλυψε ο αρχαιολόγος Α. Σάμψων. Το Χ εχρησιμοποιείτο ως σύμβολο της μεγάλης μητέρας θεάς αναφέρει η Henriette Walter.
Αποτύπωση των εγχάρακτων συμβόλων που βρέθηκαν σε πηλό ή ελαφρόπετρα στην ανασκαφή της Φτελιάς Μυκόνου. Η ομοιότητά τους με τα πολυπληθή εγχάρακτα σύμβολα πάνω σε κεραμικά και ειδώλια που έχουν βρεθείστην βόρεια Βαλκανική την ίδια περίοδο (έκτη-πέμπτη χιλιετία π.Χ.), μας οδηγεί να δεχθούμε ότι πρόκειται για σύμβολα κάποιου συστήματος επικοινωνίας αναφέρει ο καθηγητής Αδ. Σάμψων. (Ιστορία των Ελλήνων τόμος 1 Προϊστορικοί Χρόνοι. Εκδόσεις ΔΟΜΗ Α.Ε.) 



-Στο Ντικιλί Τας (κοντά στους Φιλίππους), βρέθηκε σφονδύλι της πέμπτης π.Χ. χιλιετίας ( 
νεώτερη νεολιθική), με πυκνά εγχάρακτα σχέδια που παραπέμπουν σε σύμβολα γραφής, διευθετημένα σε κυκλική διάταξη.




Το σφονδύλι της πέμπτης π.Χ. χιλιετίας από το Ντικιλί Τας


-Ο Steven Fisher (A History of Writing,σελίδα 23), αναφέρει ότι στην θέση Βίντσα κοντά στο Βελιγράδι και στην περιοχή Τόρντος της Ρουμανίας σύμβολα χαραγμένα σε κεραμικά που χρονολογούνταιμεταξύ του 5300 και του 4300 π.Χ.. Βρέθηκαν 30 κύρια σύμβολα και 210 διαφορετικές μεταξύ τους παραλλαγές τους ή συνθέσεις τους. Μερικά από αυτά τα σύμβολα μας είναι αρκετά οικεία.
Σήμερα υπάρχουν στο Νόβι Σαντ της Σερβίας πολλές εκατοντάδες δείγματα αυτής της πρωτογραφής που προέρχονται από ποικίλες θέσεις των Βαλκανίων. Ο καθηγητής Αδαμάντιος Σάμψων έχει δηλώσει ότι αρκετά από αυτά  μοιάζουν με αλφαβητικά και με γράμματα της γραμμικής Β και της γραμμικής Α. Η κεραμική του πολιτισμού της Βίντσα είχε φτάσει  μέχρι το Διμηνιό της Μαγνησίας. 




Μερικά από τα χαρακτά σύμβολα που βρέθηκαν σε κεραμικά της Βίντσα που χρονολογούνται μεταξύ του 5300 και του 4300 π.Χ.. (Steven Fisher: A History of Writing)


Λίγα επιλεγμένα γραπτά σημεία που βρέθηκαν σε αντικείμενα του πολιτισμού της 
Βίντσα, όπως εμφανίζονται σε σχετικούς ιστότοπους


-Στο σπήλαιο Mas d' Azil στη Γαλλία έχουν βρεθεί σε βότσαλα γραπτά τελετουργικά σύμβολα που χρονολογούνται ως ηλικίας μεγαλύτερης των 10000 ετών και λίγα από αυτά μοιάζουν με γράμματα σημερινά


Βότσαλα με γραπτά, ίσως λατρευτικά ή τελετουργικά σύμβολα, από το σπήλαιο Mas d' Azil στη Γαλλία χρονολογημένα ως ηλικίας 10 με 11 χιλιάδων ετών. (Παντελή Καρύκα: Ελληνική Γραφή. Από το περιοδικό Ελλήνων Ιστορία.)



 -Ο Άγγλος αρχαιολόγος F. Petrie είχε συντάξει κατάλογο από 300 σύμβολα που ανάγονται στην 5η χιλιετία π.Χ. που όπως έλεγε χρησιμοποιούντο κατά τη νεολιθική εποχή για εμπορικούς και λατρευτικούς σκοπούς. 34 από αυτά τα σύμβολα χρησιμοποιήθηκαν σε διάφορες περιοχές της Ευρώπης και της Μεσογείου από διάφορες κοινότητες, και δε συμβόλιζαν απλούς ήχους αλλά ολόκληρες λέξεις. Ο F. Petrie είχε την άποψη ότι τα παραπάνω 34 σύμβολα έμοιαζαν πολύ με γράμματα μεταγενέστερων γραφών και ότι από αυτά τα 34 σύμβολα προήλθαν και γράμματα της γραμμικής Α και της γραμμικής Β και φοινικικά γράμματα και γράμματα του αλφαβήτου. 

Ωστόσο η αρχική εμφάνιση τέτοιων γραφημάτων είναι πολύ παλαιότερη. Ο Θεόδωρος Γιαννόπουλος αναφέρει στο βιβλίο του "Πόθεν και πότε οι 'Ελληνες;" ότι το μεγαλύτερο μέρος των συμβόλων των πρωτοϊστορικών και των ιστορικών γραφών δεν προέκυψε εκ του μηδενός αλλά από ένα ευρύ και προϋπάρχον θεματολόγιο συμβόλων και σχημάτων. Μερικά δείγματα υπάρχουν παραπάνω. Υπάρχουν όμως ακόμη παλαιότερα δείγματα. Χρονολογούνται στην ύστερη παλαιολιθική εποχή.


Επιλογή  συμβόλων από σπήλαιο της Μαγδαληναίας εποχής (14000 - 8000 π.Χ. , νεότερη παλαιολιθική).
Από το βιβλίο της  Mary Settegast, Plato Prehistorian 

Αναφέρεται ακόμη ως ένδειξη για το ότι τα γράμματα των ελληνικών  αλφαβήτων προήλθαν κυρίως από τα φοινικικά γράμματα, το ότι τα ονόματα των περισσοτέρων γραμμάτων του ελληνικού αλφαβήτου είναι λέξεις που όπως λέγεται, δεν σημαίνουν τίποτε στα ελληνικά αλλά μοιάζουν ηχητικά με φοινικικές λέξεις που σημαίνουν βόδι, σπίτι, νερό, βραχίονας, κεφάλι, φίδι και άλλα, στα οποία υποτίθεται ότι παραπέμπουν τα ονόματα που αποδίδονται στα φοινικικά γράμματα. Σε σχέση όμως με τα ονόματα θα πρέπει να γίνουν κάποιες παρατηρήσεις.

α)  Είναι λάθος να λέγεται ότι θα ήταν εύλογο να δώσουν οι Έλληνες στα γράμματά τους ονόματα όπως αυτά που αναφέραμε παραπάνω. Το να λέγεται για παράδειγμα το «Β» βόδι και το «Ν» νερό, ήταν κάτι που δεν θα ήταν δυνατό να γίνεται για τα γράμματα του αλφαβήτου. Αντιθέτως επιδιώχθηκε τα ονόματα των γραμμάτων να είναι όσο το δυνατόν απλούστερες λέξεις, που δεν παραπέμπουν πουθενά αλλού αλλά μόνο στον ήχο που τα γράμματα παριστάνουν και σε κάποιες περιπτώσεις στον τρόπο που εκφέρονται (διάρκεια και δασύτητα ή ψιλότητα εκφοράς). Με αυτές τις επιδιώξεις οι Έλληνες διάλεξαν τα ονόματα των γραμμάτων του αλφαβήτου. 

β) Ακόμη οι Έλληνες φρόντισαν το όνομά κάθε γράμματος να έχει πάντοτε ως πρώτο φθόγγο το φθόγγο που το γράμμα παρίστανε (αρχή ακροφωνίας), και επιδίωξαν επιπλέον να είναι τα ονόματα των γραμμάτων λέξεις εύηχες και να είναι εύκολο να τις απαγγείλει κάποιος με συγκεκριμένη σειρά σαν να απαγγέλει ποίημα, γεγονός που διευκόλυνε την απομνημόνευσή τους.

γ) Σε τέσσερα γράμματα τα ονόματα των γραμμάτων προσδιορίζουν τον ήχο τους και τη διάρκεια της εκφοράς ή την έλλειψη δασύτητας κατά την εκφορά (Ε-ΨΙΛΟΝ αρχικά ΈΙ, Υ-ΨΙΛΟΝ αρχικά Υ1, Ο-ΜΙΚΡΟΝ, Ω-ΜΕΓΑ). Οκτώ από τα ονόματα των γραμμάτων είναι μονοσύλλαβες λέξεις της απλούστερης δυνατής μορφής, οι οποίες προσδιορίζουν με τον πρώτο τους φθόγγο τον ήχο του γράμματος (ΜΙ, ΝΙ, ΞΙ, ΠΙ, ΡΟ, ΦΙ, ΧΙ, ΨΙ). Στα ονόματα ΒΗ-ΤΑ, ΖΗ-ΤΑ, Η-ΤΑ, ΘΗ-ΤΑ , το επίθημα –ΤΑ διευκολύνει τη δημιουργία ρίμας. Αν όλα τα γράμματα είχαν ονόματα με τη μορφή των οκτώ προηγούμενων, το σύνολο των ονομάτων των γραμμάτων δε θα έδινε «σωστό στίχο».

δ) Τα ονόματα των φοινικικών γραμμάτων αναφέρονται από τον Powell ως υποθετικά (hypothetical) και μπορεί να μην υπήρχαν και να δόθηκαν κατά τους ελληνιστικούς ή και μεταγενέστερους χρόνους, όταν ήδη ήταν γνωστά σε όλους το ελληνικό αλφάβητο και τα ονόματα των γραμμάτων του. 

Πολλοί λένε ακόμη ότι η σειρά αναφοράς των γραμμάτων του ελληνικού αλφαβήτου είναι ίδια με τη σειρά αναφοράς των γραμμάτων της φοινικικής γραφής που είναι παλαιότερη. Πουθενά όμως δεν αναφέρεται το από πού γνωρίζουμε ότι τα φοινικικά γράμματα αναφέρονταν με ορισμένη σειρά και το ποια ήταν αυτή η σειρά, ούτε φαίνεται ότι η υποτιθέμενη σειρά είχε χρησιμοποιηθεί στη φοινικική γραφή για κάτι, για τη σύνταξη λεξικών για παράδειγμα. Το πιθανότερο είναι η γνώση αυτή για τη σειρά αναφοράς των φοινικικών γραμμάτων να προέρχεται από Σημίτες γραμματικούς των ελληνιστικών ή μεταγενέστερων χρόνων που ήξεραν ήδη το ελληνικό αλφάβητο, την ελληνική αλφαβητική γραφή και την ελληνική γλώσσα. Αν έτσι έχουν τα πράγματα τότε η αλήθεια πρέπει να είναι ότι η υποτιθέμενη σειρά αναφοράς των γραμμάτων της φοινικικής γραφής προέκυψε από τη σειρά αναφοράς των γραμμάτων του ελληνικού αλφαβήτου και όχι το αντίθετο. Από το 700 π.Χ. χρονολογούνται πινακίδες που έχουν βρεθεί και αναγράφουν τα γράμματα του ελληνικού αλφαβήτου με τη συγκεκριμένη σειρά. Αυτό αξιοποιήθηκε για να χρησιμοποιήσουν οι Έλληνες τα γράμματα του αλφαβήτου ως αριθμούς και αργότερα και για τη συγγραφή εγκυκλοπαιδειών στις οποίες τα θέματα παρατίθενται σε αλφαβητική σειρά. Οι Φοίνικες χρησιμοποιούσαν άλλα σύμβολα από τα γράμματα της γραφής τους για αριθμούς. Το να χρησιμοποιούνται τα γράμματα ως αριθμοί το υιοθέτησαν μετά όμως τους Έλληνες και οι Εβραίοι (Florian Cajiori: A History of Mathematical Notation, Dover 1993 τόμος 1 σελίδα 23). Επίσης τα πρώτα λεξικά στην ελληνική γλώσσα συντάχθηκαν και σε κάθε περίπτωση με τις σημιτικές προαλφαβητικές γραφές δεν μπορούσε να συνταχθούν. Ακόμη ο Πλούταρχος εξηγεί ότι ο φθόγγος Α αναφέρεται πρώτος στο ελληνικό αλφάβητο γιατί είναι ο απλούστερος γλωσσικός ήχος. Απλά ανοίγεις το στόμα σου και τον εκφέρεις, προσθέτει. Δεν μπορώ να σκεφθώ όμως μια πρωτογενή εξήγηση του γιατί πρώτο μεταξύ των γραμμάτων της φοινικικής γραφής θα αναφερόταν το άλεφ, που υποτίθεται ως το όνομα ενός ημιφώνου,  όνομα που υποτίθεται ότι σημαίνει βόδι.

Σημειώσεις-παραπομπές

1. Το όνομα Ύψιλον είναι βυζαντινό. Το παλαιότερο όνομα ήταν Υ, ουσιαστικά απλή αναφορά του ήχου. Στο γαλλικό αλφάβητο το Υ ονομάζεται Υ - γκρεκ.
2. Μηνά Τσικριτσή: Γραμμική Α Συμβολή στην Κατανόηση μιας Αιγαιακής Γραφής 2001. Ο Μηνάς Τσικριτσής παραπέμπει για την πληροφορία αυτή στην εγκυκλοπαίδεια Britannica τόμος I σελίδα 680.





Η διάδοση του αλφαβήτου

Ο αλφαβητικός τρόπος γραφής πρέπει να έγινε δεκτός με ενθουσιασμό και απόκτησε τελικά οικουμενική διάσταση. Πολυάριθμες ελληνικές επιγραφές εμφανίστηκαν αρκετά νωρίς σε όλη τη Μεσόγειο. Ακόμη άλλοι λαοί έγραψαν στα ελληνικά και άλλοι δανείζονταν το ελληνικό αλφάβητο με κάποιες αλλαγές για να γράψουν τις δικές τους γλώσσες, διατηρώντας βασικά την ελληνική σύνταξη. Στο σημείο της ευρωπαϊκής Μεσογείου που εξελληνίσθηκε λιγότερο και απέχει περισσότερο από την Ελλάδα, την Ιβηρική χερσόνησο, συναντάμε στις Αμπούριες (αρχαίο Εμπορείον) και στα περίχωρά τους γύρω στο 500 π.Χ., επιστολές και εμπορικά έγγραφα σε πλάκες μολύβδου ή σε τερακότα καθώς και ιδιωτικές επιγραφές σε πήλινα δοχεία. Και δεν είναι μόνο αυτό. Γράφονταν ιβηρικές επιγραφές με ελληνική γραφή, και το ίδιο γινόταν με κελτικές επιγραφές στη Γαλλία. Τελικά οι Έλληνες έδωσαν το αλφάβητο στην Ισπανία, μια περιοχή με προγενέστερη και κυρίαρχη τη φοινικική παρουσία 1.

 Και σε άλλες περιοχές της Μεσογείου έγινε το ίδιο. Το ελληνικό αλφάβητο το υιοθέτησαν οι Ετρούσκοι της Ετρουρίας και της Καμπανίας καθώς και οι Λατίνοι, μέσω Ευβοέων αποίκων προερχομένων από την Κύμη και τη Χαλκίδα. Σύμφωνα με την 
αρχαιολόγο και ανασκαφέα Έφη Σαπουνά – Σακελλαράκη, η αρχαία Κύμη είναι πιθανώς η πατρίδα του λατινικού αλφαβήτου. Τα αρχαιολογικά ευρήματα οδηγούν στο συμπέρασμα γράφει, ότι το ιδιότυπο «χαλκιδικό» αλφάβητο της Κύμης, στο οποίο το Σ γραφόταν ως C, το Δ ως D, το Ξ ως Χ, το Ρ ως R και το Υ ως U, εξήχθη από τους Ευβοείς αποίκους στην Ιταλία, για να αποτελέσει αργότερα το λατινικό αλφάβητο.  Η αποικία της Κύμης στην Ιταλία, Κύμη ονομαζόταν. Ήταν απέναντι και σε μικρή απόσταση από τις Πιθηκούσες και κοντά στο Λάτιο. Στο Λάτιο έχει βρεθεί η αρχαιότερη γνωστή ελληνική αλφαβητική επιγραφή. Από το ελληνικό αλφάβητο προήλθαν μέσω της ίδιας οδού το οσκικό και το ουμβρικό αλφάβητο. Το ελληνικό αλφάβητο διαδόθηκε και στη Σικελία.

Στη Φρυγία υπάρχουν από τον 8ο αιώνα επιγραφές ενός αλφαβήτου που παράγεται από το ελληνικό. Υπάρχουν επίσης από τον 7ο αιώνα επιγραφές της Καρικής και της Λυδικής γλώσσας γραμμένες με ημιελληνικά αλφάβητα. Ανάλογη είναι και η περίπτωση του Θρακικού αλφαβήτου. Υπάρχει ακόμη τρίγλωσση επιγραφή στα ελληνικά, στη γλώσσα της Λυκίας και στην αραμαϊκή γλώσσα.

Το ελληνικό αλφάβητο διαδόθηκε και προς την Αίγυπτο, και έγινε το κυρίαρχο σύστημα γραφής στον ελληνιστικό κόσμο. Το λατινικό αλφάβητο που προήλθε από το ελληνικό αποτέλεσε το σύστημα γραφής της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Και υπό την επήρεια της αλφαβητικής γραφής υιοθετήθηκαν και χρησιμοποιήθηκαν συστηματικά στις σημιτικές γραφές διακριτικά σημεία που επισυναπτόμενα στα γράμματά τους, προσδιόριζαν με ακρίβεια ποια συλλαβή διαβαζόταν με κάθε γράμμα. Το ίδιο έγινε και με την ινδική και την αιθιοπική γραφή.

 Σε μεταγενέστερους χρόνους όλες οι χώρες, της Ευρώπης, της Αμερικής και της Ωκεανίας, οι περισσότερες χώρες της Αφρικής, η Γεωργία, η Αρμενία, η Ινδονησία και μετά το 1922 η Τουρκία, υιοθέτησαν γραφές που ουσιαστικά αποτελούν προσαρμογή του ελληνικού αλφαβήτου στη γλώσσα τους.

Για γράμματα χρησιμοποιήθηκαν και χρησιμοποιούνται στις ορθόδοξες σλαβικές χώρες οι κυριλλικοί χαρακτήρες, και σε όλες σχεδόν τις άλλες χώρες, πλην της Ελλάδας και της Κύπρου, οι λατινικοί χαρακτήρες
2 . Οι κυριλλικοί χαρακτήρες «επινοήθηκαν» κατά τον 9ο μ.Χ. αιώνα από τον Κωνσταντίνο (Κύριλλο) πολύγλωσσο ιερωμένο και λόγιο γεννημένο στη Θεσσαλονίκη για τη δημιουργία σλαβικής αλφαβητικής γραφής και για τη μετάφραση της Αγίας Γραφής στις σλαβικές γλώσσες. Θυμίζουν αρκετά, επιμέρους ελληνικούς και λατινικούς χαρακτήρες.
Ο Κωνσταντίνος (Κύριλλος), και ο αδελφός του Μεθόδιος είναι εκείνοι που ξεκίνησαν και προώθησαν συστηματικά το έργο του εκχριστιανισμού των Σλάβων. Οι Σλάβοι δεν είχαν μέχρι τον 9ο μ.Χ. αιώνα δική τους γραφή.

Ο Roger Woodard γράφει ότι "πριν την διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, όταν η επιρροή του ρωσικού πολιτισμού ήταν μεγάλη, η ρωσική παραλλαγή του κυριλλικού αλφαβήτου είχε υιοθετηθεί για την καταγραφή αρκετών μη σλαβικών, ακόμη και μη ινδοευρωπαϊκών γλωσσών, συμπεριλαμανομένων της Κουρδικής, της Τσετσενικής, της Μογγολικής και της Γιουίτ (γλώσσα των Εσκιμώων)". (Bernard Comrie, Stephen Matthews, Maria Polinsky, Roger Woodard :  "Οι γλώσσες του Κόσμου", Σαββάλας 2003).



Σημειώσεις-παραπομπές

1. Francisco R. Adrados: Ιστορία της Ελληνικής Γλώσσας 1999.


2. Οι 38 χαρακτήρες (τα γράμματα) του αρμενιακού αλφαβήτου δημιουργήθηκαν από τον επίσκοπο Μεσρόπ Μαστότς περί το 400 μ.Χ.. Με τη χρήση τους επιτεύχθηκε έξοχη προσαρμογή της αλφαβητικής γραφής στη φωνολογία της γλώσσας των Αρμενίων.(Εγκυκλοπαίδεια "Παπυρος Λαρούς Μπριτάννικα"). Περισσότερα στο άρθρο της en.wikipedia  Mesrop_Mashtots  και στο άρθρο Άγιος Μεσρόπ Μαστότς της Βικιπαιδεια.
Για το σημερινό Γεωργιανό αλφάβητο Μεχντρουλί που περιλαμβάνει 40 γράμματα, υπάρχει παράδοση που το αποδίδει επίσης στον Μεσρόπ και άλλη παράδοση που το αποδίδει στον πρώτο Γεωργιανό βασιλιά τον Π' Αρναβαζ. Είτε η μία εκδοχή είτε η άλλη είτε κάποια τρίτη ανταποκρίνεται στην αλήθεια, είναι βέβαιο ότι έχει επιτευχθεί καλή προσαρμογή του αλφαβήτου στη φωνολογία της Γεωργιανής γλώσσας.  
Για την Κορεατική αλφαβητική γραφή δείτε παρακάτω την παράγραφο "Οι αλφαβητικές γραφές σήμερα






Οι δυσκολίες υιοθέτησης του αλφαβήτου για τη γραφή των κινεζικών γλωσσών

Αναφέρεται ότι η αλφαβητική γραφή είναι πρακτικά αδύνατο να αντικαταστήσει την κινεζική γραφή εξ αιτίας του μεγάλου αριθμού ομόηχων μονοσύλλαβων λέξεων που περιλαμβάνονται στις κινεζικές γλώσσες. Δεν αναφέρεται ο αριθμός ή το ποσοστό των λέξεων για τις οποίες υπάρχει ομόηχη λέξη με άλλη έννοια. Αν το φαινόμενο έχει μεγάλη έκταση τότε μια γραφή που θα βασίζεται στην απεικόνιση αποκλειστικά του ήχου και όχι της έννοιας των λέξεων θα μπορούσε να δυσκολέψει την κατανόηση ενός γραπτού κειμένου. Το βασικό όμως πρόβλημα που αναστέλλει την υλοποίηση ενδεχόμενων σκέψεων για την υιοθέτηση φωνητικού συστήματος γραφής και συγκεκριμένα του αλφαβήτου, είναι πρόβλημα πολιτικό με την ευρύτερη έννοια το όρου. Μια πτυχή του προβλήματος είναι ότι ένας λαός δεν είναι καθόλου εύκολο να εγκαταλείψει ένα σύστημα γραφής που αυτός ο ίδιος λαός ανέπτυξε σε κάποια προγενέστερη φάση της ιστορίας του. Υπάρχουν και άλλα σχετικά παραδείγματα, υπάρχει όμως και άλλη πτυχή του προβλήματος.

 Στην Britannica (άρθρο Language ) αναγράφεται ότι τα σύμβολα της κινεζικής γραφής παριστάνουν λέξεις ως έννοιες και όχι ως ήχους, και οι Κινέζοι του βορρά και οι Κινέζοι του νότου χρησιμοποιούν τα ίδια σύμβολα για τις ίδιες έννοιες και μπορούν να επικοινωνήσουν γραπτώς χωρίς κανένα πρόβλημα παρά το ότι οι Κινέζοι του βορρά που μιλούν την μανδαρίνικη κινεζική δεν μπορούν να επικοινωνήσουν προφορικά με τους ομιλητές της καντονέζικης κινεζικής που χρησιμοποιείται στο νότο. Είναι κάτι ανάλογο με το ό,τι συμβαίνει με τα σημασιογραφικά σύμβολα των αριθμών 0, 1, 2, 3, κλπ. Κατανοούνται παντού κατά τον ίδιο τρόπο, διαβάζονται όμως σε κάθε χώρα διαφορετικά Το ότι οι Κινέζοι γράφουν ακριβώς τα ίδια όταν εννοούν τα ίδια ανεξάρτητα από το ποια κινεζική γλώσσα μιλούν, συμβάλει στην τόνωση του αισθήματος ενότητας μεταξύ των κατοίκων της τεράστιας αυτής χώρας. Η αλφαβητική γραφή θα κατέγραφε τους γλωσσικούς ήχους και οι υπάρχουσες γλωσσικές διαφορές θα γινόταν και διαφορές γραπτών κειμένων. Οι Κινέζοι διαφορετικών περιοχών δε θα μπορούσαν να επικοινωνήσουν μεταξύ τους ούτε γραπτά, γεγονός που θα εξασθενούσε την αίσθηση ενότητας ανάμεσα στους κατοίκους του βορρά και τους κατοίκους το νότου. Γραφές που απεικονίζουν τους ήχους της γλώσσας, όπως οι αλφαβητικές, δεν είναι δυνατόν να δώσουν ενοποιημένη γραφή για δύο ουσιαστικά διαφορετικές γλώσσες.

Το 1958 χρησιμοποιήθηκε στην Κίνα ένα σύστημα μεταγραφής της κινεζικής με λατινικούς χαρακτήρες, όχι για να αντικαταστήσει τη χρησιμοποιούμενη δύσκολη στη γραφή και στην ανάγνωση λογογραφική κινεζική γραφή αλλά για την καταγραφή σε λεξικά του ήχου ενός πολύ μεγάλου αριθμού συμβόλων γραφής (λεξιγραμμάτων). Η κινεζική γραφή δεν δίνει τη δυνατότητα δημιουργίας «αλφαβητικών» λεξικών(1).




Σημειώσεις-παραπομπές

1. Η εξακολούθηση χρησιμοποίησης στην Κίνα μιας ελάχιστα αποδοτικής, ακατάλληλης και ξεπερασμένης εδώ και χιλιετίες τεχνολογίας γραφής, είχε και πιστεύω ότι θα έχει και στο μέλλον σοβαρές πολιτισμικές και οικονομικές (με την ευρύτερη έννοια του όρου) συνέπειες. Πιστεύω ότι η κινεζική κοινωνία δεν θα μπορέσει να μετατραπεί σε εγγράμματη στο βαθμό που αυτό συμβαίνει στη δύση και ότι η Κίνα δεν θα μπορέσει να γίνει ηγέτις χώρα την οποία άλλες χώρες θα προσπαθούν να τη μιμηθούν.






Οι αλφαβητικές γραφές σήμερα


Υπάρχουν οι εξής τύποι αλφαβήτων σε χρήση.

Τύπος 1 :
 Το ελληνικό, το λατινικό, το ιταλικό, το ισπανικό, το αγγλικό, το γαλλικό, τα σλαβικά, το ουγγρικό, το τουρκικό,  κ.ο.κ. Τα φωνήεντα και τα σύμφωνα δηλώνονται πάντοτε και με τον ίδιο τρόπο (ίδιου μεγέθους χαρακτήρες σε γραμμή). Αυτός ο τύπος αλφαβήτου χαρακτηρίζεται ως αλφάβητο με την ακριβή έννοια του όρου.
Οι σημερινές αλφαβητικές γραφές αυτού του τύπου αποτελούν ουσιαστικά προσαρμογές του ελληνικού αλφαβήτου στις γλώσσες των ευρωπαϊκών χωρών. Τα αλφάβητα αυτού του τύπου των ορθόδοξων σλαβικών χωρών γράφονται με κυριλλικούς χαρακτήρες, το ελληνικό αλφάβητο με ελληνικούς χαρακτήρες και όλα τα υπόλοιπα εκτός του γεωργιανού και του αρμενικού, με λατινικούς. Το  γεωργιανό και το αρμενιακό έχουν δικά τους σύμβολα. 

Κατά τα λοιπά όλα διαφέρουν από την αρχική ελληνική αλφαβητική γραφή μόνο κατά τη χρήση μικρών γραμμάτων και τη χρήση σημείων στίξης.
Σημεία στίξης είχαν αρχίσει να χρησιμοποιούνται πριν από του 500 π.Χ., εισήχθησαν όμως συστηματικά από τον Αριστοφάνη τον Βυζάντιο πριν το 200 π.Χ. μαζί με τα σημεία τόνων και πνευμάτων. Η σημερινή μορφή των χαρακτήρων και της γραφής διαμορφώθηκε από Ιταλούς και Γάλλους τεχνικούς εκτυπώσεων κατά τους αναγεννησιακούς χρόνους. Τα μικρά γράμματα εισήχθησαν σε λατινικούς χαρακτήρες μετά το 300 μ.Χ. και σε ελληνικούς χαρακτήρες μετά το 700 μ.Χ..

Τύπος 2 :
 Το αραμαϊκό, το εβραϊκό, το αραβικό, κ.ο.κ. Τα φωνήεντα των συλλαβών δηλώνονται με διακριτικά σημεία. Το σύνολο το γράμματος και του διακριτικού ενέχει θέση συλλαβικού συμβόλου. Το διακριτικό δεν μπορεί να αλλάξει θέση για να μετατραπεί η συλλαβή [να] για παράδειγμα στη συλλαβή [αν]. Δεν μπορεί επίσης να γραφεί σε αυτές τις γραφές συλλαβή που αποτελείται μόνο από ένα φωνήεν.

Στις σημιτικές γραφές τα φωνήεντα δεν δηλώνονται πάντα. Όταν δεν δηλώνονται η γραφή πρέπει να θεωρείται συμφωνογραφική (pure abjad). Σήμερα ο αναγνώστης ξέρει και αναγνωρίζει σε τέτοια γραπτά τα σύμφωνα των συλλαβών και αναζητεί το κατάλληλο φωνήεν.

Τύπος 3 :
Το ινδικό και το αιθιοπικό. Τα φωνήεντα δηλώνονται πάντοτε. Αυτό γίνεται είτε με διακριτικά σημεία που συνοδεύουν το σύμβολο του συμφώνου είτε ή με κατάλληλη διαμόρφωση του συμβόλου του συμφώνου. Κατά τα λοιπά ισχύουν όσα αναφέρουμε και για τις γραφές του τύπου (2)

 




Μερικά γράμματα της αιθιοπικής γραφής. Το πρώτο γράμμα καθε σειράς είναι το αρχικό σύμβολο που πριν την τροποποίηση της αιθιοπικής υπό την επίδραση της αλφαβητικής γραφής (λίγους αιώνες μ.Χ.),παρίστανε όλες τις συλλαβές της σειράς. Σήμερα παριστάνει συλλαβή του συμφώνου με το φωνήεν α. Τα γράμματα για τις συλλαβές με διαφορετικά φωνήεντα σχηματίζονται με καθορισμένη τροποποίηση του βασικού συμβόλου. Το ίδιο συμβαίνει και στις ινδικές γραφές. Στις σημιτικές γραφές αντί τροποποίησης του βασικού συμβόλου προστίθενται σε κατάλληλη θέση του, διακριτικά όπως στιγμές ή παύλες που προσδιορίζουν σε ποια συλλαβή αντιστοιχεί το συμπληρωμένο σύμβολο. Στις περισσότερες σημιτικές γραφές, το αρχικό βασικό σύμβολο μόνο του δεν χρησιμοποιείται για καμμιά συλλαβή. Επιπλέον στις σημιτικές γραφές, ακόμη και όταν τα σύμφωνα σχηματίζουν συλλαβή μόνα τους χρησιμοποιείται συνήθως για την παράστασή αυτής της συμφωνικής συλλαβής το αρχικό σύμβολο μαζί με κάποιο ιδιαίτερο διακριτικό, όπως συμβαίνει και στις συλλαβές του τύπου σύμφωνο + φωνήεν




Οι τύποι (2) και (3) χαρακτηρίζονται ως αλφαβητικές γραφές με τη διευρυμένη έννοια του όρου ή ως impure abjads οι σημιτικές γραφές και ως abugidas η ινδική και η αιθιοπική γραφή.

Ειδικής μορφής αλφάβητο, το Hangul, δημιουργήθηκε το 1446 για τη γραφή της κορεατικής γλώσσας. "Πρότυποι ήχοι για τη μόρφωση του λαού" ήταν το αρχικό όνομα του Hangul. "Han' gul", δηλαδή "γραφή του Χαν", ονομάστηκε τον εικοστό αιώνα. Έχει σαφείς επιρροές από τις ινδικές γραφές γιατί αποβλέπει στη δημιουργία "αλφαβητικά τακτοποιημένων συλλαβογραμμάτων", διαφέρει όμως σημαντικά από αυτές αφού στο Hangul τα σύμφωνα και τα φωνήεντα αντιμετωπίζονται ισότιμα και παριστάνονται με του ίδιου τύπου και μεγέθους γράμματα, γεγονός που του δίδει μεγαλύτερη ευελιξία. Με το Hangul είναι εύκολο να γραφούν αν χρειασθεί κάθε είδους συλλαβές, μεταξύ των οποίων και συλλαβές του τύπου φωνήεν + σύμφωνο, και συλλαβές του τύπου φωνήεν.





Πώς στο Hangul τα σύμφωνα της πρώτης από αριστερά στήλης συνδυάζονται για με τα φωνήεντα της πάνω σειράς και σχηματίζουν συλλαβικά συμπλέγματα του τύπου (σύμφωνο + φωνήεν).



Το αλφάβητο αυτό καθιερώθηκε κατά τον εικοστό αιώνα ως εθνικό σύστημα γραφής στην Κορέα. Στην Βόρεια Κορέα αποτελεί το μοναδικό σύστημα γραφής που χρησιμοποιείται στην εκπαίδευση, στη διοίκηση και στον τύπο και ονομάζεται "κορεατική γραφή"( Cosengul ). Στη Νότια Κορέα υπάρχει περιορισμένη χρήση λεξιγραμμάτων της παλαιάς λογογραφικής (σημασιογραφικής) γραφής, που ήταν κινεζικής προέλευσης. 
Στο Hangul εκτός του ήχου των φθόγγων εικονίζεται με ειδικό τρόπο και ο τρόπος εκφοράς τους (τα χείλη μαζί, η γλώσσα αγγίζει τον ουρανίσκο κλπ). Έτσι καθίσταται ευκολότερη ίσως η ανάγνωση αλλά μπορεί να γίνεται λιγότερο απλή η γραφή. Το Hangul έχει ωστόσο χαρακτηρισθεί από τον Sampson ως ένα από τα μεγάλα πνευματικά επιτεύγματα του ανθρώπου. Ο χρόνος θα δείξει αν μπορεί να επηρεάσει τη γραφή των γλωσσών γειτονικών χωρών. Όπως και να έχει, η δημιουργία και η υιοθέτηση νέου αλφάβητου για τη γραφή της κορεατικής γλώσσας δείχνει λαό που φιλοδοξεί να παίξει έναν σημαντικό ρόλο στον σύγχρονο κόσμο.




Ιωάννης Κουμετάς (Περιηγητής)

Δεν υπάρχουν σχόλια: